شنبه، 20 خرداد 1385

فرودگاه فضايي، تحقق يك رؤيا

اداره هوانوردي ايالات متحده آمريكا پيشنهاداتي را از نيومكزيكو، اوكلاهاما و تگزاس جهت احداث اولين فرودگاه فضايي دريافت كرده است كه فصل جديدي را در تاريخ فضانوردي خواهد گشود.

برت راتن طراح مشهور عالم هوافضا كه در حال آماده سازي اولين ناوگان فضاپيماي تجاري سرنشين‌دار براي شركت ويرجين گالاكتيك كه متولي گردشگري فضايي است، مي‌باشد از سيل پيشنهادات واصله جهت ايجاد فرودگاه فضايي به شدت تعجب كرده و اظهار داشته كه اين موضوع در حال تبديل شدن به يك رقابت جهاني است.

پايانه‌هاي پرتاب فضايي سالها است كه توسط سازمانهاي فضايي دنيا مورد استفاده قرار مي‌گيرند. اين پايانه‌ها با توجه به نوع مأموريت متفاوت پرتابهاي فضايي شامل سكوهاي پرتاب مجزا، باندهاي ويژه و آشيانه‌هاي متداولي هستند. اكثر آنها در نواحي دورافتاده ساحلي واقع شده‌اند تا اجزا و قطعات جدا شده ناشي از پرتاب راكتهاي فضايي در بازگشت به زمين به كسي آسيب وارد نكند.
اما فرودگاه‌هاي جديد فضايي بايد مكاني تجاري و مناسب شأن گردشگراني باشد كه حاضر شده‌اند صدها و يا شايد ميليونها دلار پول صرف يك تور چند ساعته يا چند روزه نمايند. سالنهاي انتظار، باندهاي بزرگ و اتومبيلهايي كه گردشگران را به سفينه فضايي هدايت مي‌كند، بيشتر يادآور يك فرودگاه شيك هوايي است تا يك مركز پرتاب فضايي.
در حال حاضر مشكلات فني عديده‌اي گريبانگير سرمايه‌گزاران اين صنعت نوپا است. هنوز هيچ يك از فضاپيماهاي بخش خصوصي آزمايش پرتاب خود را كاملاً پشت سر نگذاشته‌اند و هنوز هزينه برآورد شده براي يك پرواز زيرمداري كه به گردشگر اجازه مي‌دهد تنها براي لحظاتي افق كروي زمين و لايه آبي رنگ اتمسفر را تشخيص دهد، بسيار سرسام‌آور است.
اما كم نيستند افرادي كه حاضر به پرداخت مبلغي بين 100 تا 250 هزار دلار هستند تا چنين تجربه شگفت‌انگيزي را در كارنامه زندگي خود ثبت كنند. طبق مطالعاتي كه اخيراً در نيومكزيكو صورت پذيرفته است، پيش‌بيني مي‌شود كه اين صنعت تا پايان سال 2020 چيزي حدود 750 ميليون دلار درآمد عايد گردانندگان آن كند و تا 5800 شغل جديد ايجاد نمايد.

طرفداران گردشگري فضايي به كشورهاي غربي و صاحب فناوري محدود نمي‌شود. در همين خصوص در سال 1381 تحقيقي در تهران صورت پذيرفت كه نشان مي‌داد بيش از 80 درصد پرسش‌شوندگان تهراني به اين موضوع اظهار علاقه كرده‌اند. بزرگترين مانعي كه اغلب مردم به آن اشاره مي‌كنند هزينه چنين سفر هيجان‌انگيزي است كه مي‌تواند حجم مخاطبان اين صنعت را به شدت محدود كند. نكته جالب توجه اين تحقيق اين بود كه با وجودي كه اكثر مردم امكان چنين سفري را در ايران غير ممكن و نشدني مي‌پنداشتند، همچنان از پاسخ مثبت به اين پيشنهاد مهيج پرهيز نمي‌كردند و اين به معناي آينده مثبت اين صنعت است.

دولت ايالتي نيومكزيكو سال گذشته قراردادي را با شركت ويرجين گالاكتيك امضاء كرد تا به موجب آن جواز احداث يك فرودگاه فضايي به ارزش تقريبي 225 ميليون دلار را صادر نمايد. به موجب اين قرارداد امتياز بهره‌برداري از اين فرود گاه كه طبق برنامه در اواخر سال 2009 ميلادي آماده بهره‌برداري خواهد شد تا 20 سال به شركت ويرجين گالاكتيك واگذار شده است. تا آن زمان اين شركت كه مؤسس آن آقاي ريچارد برانسون مي‌باشد براي پرواز اولين مشتري‌هايش از فرودگاه موهاوي كاليفرنيا، جايي‌كه اولين فضاپيماي خصوصي جهان در سال 2004 با طراحي آقاي راتن به پرواز درآمد، استفاده خواهد نمود.

يكي ديگر از گردانندگان و متوليان گردشگري فضايي شركت راكت‌پلين‌كيستلر است كه مايل به بهره‌برداري از فرودگاه فضايي اوكلاهاما است. اين فرودگاه تمام ملزومات و نيازمندي‌هاي خاص اين كار را فراهم آورده و انتظار مي‌رود در آينده بسيار نزديك گواهينامه اداره هوانوردي ايالات متحده آمريكا را دريافت كند.

تب ساخت فرودگاه‌هاي فضايي محدود به ايالات متحده آمريكا نمي‌باشد. شركت ماجراجوييهاي فضايي ( اسپيس ادونچرز ) نيز چندي پيش اعلام كرد در صدد تأسيس فرودگاه فضايي تجاري در سواحل جنوبي خليج فارس است. اين شركت قصد دارد در آينده‌اي نه‌چندان دور فرودگاه فضايي رأس‌الخيمه را در شيخ‌نشيني به همين نام واقع در امارات متحده عربي برپا كند. دولت محلي رأس‌الخيمه و شركت اسپيس ادونچرز از سرمايه‌گزاران عمده اين پروژه 265 ميليون دلاري هستند. نزديكي اين فرودگاه فضايي به دبي كه مركز توريستي پرزرق و برقي در حاشيه جنوبي خليج فارس است، نزديكي اين مركز به خط استوا كه در پرتابهاي فضايي مهم تلقي مي‌شود و دلارهاي نفتي سرگردان كه منتظر بهانه‌اي براي خرج شدن به سر مي‌برند از عمده‌ترين دلايل برپايي چنين مركزي در اين منطقه به شمار مي‌رود.