صفحه نخست . مقاله‌های علمی . مهندسی فضایی . مکانیک مدارهای فضایی، در جستجوی مرکز عالم

این مطلب تا کنون 1635 بار خوانده شده است

علم مکانیک مدارهای فضایی، بخشی از دانش فضایی است که به بررسی حرکت اجرام سماوی اعم از طبیعی و مصنوعی تحت اثر مستقیم گرانش سایر همسایگان فضایی خود می‌پردازد. برای درک صحیح این علم باید به صدها سال قبل برگردیم، یعنی به زمانی که یافتن مدلی صحیح جهت پاسخگویی به چگونگی حرکت اجرام منظومه شمسی نسبت به هم بزرگترین هدف اندیشمندان آنروزگار بوده است.

در ودا می‌توان نکات آموزنده‌ای از میزان دانش هندوان باستان نسبت به فضا به دست آورد. برای مثال در نوشته‌های یک برهمن هندو، فاصله زمین تا خورشید با دقت شگفت‌آوری اندازه گرفته شده است.

ارسطو، فیلسوف شهیر یونانی در حدود 350 قبل از میلاد مسیح، مدلی از جهان ارائه داد که برای حدود 2000 سال مبنای نگاه بیشتر جامعه علمی دنیا به محیط اطراف خود بود. ارسطو معتقد بود که خورشید، سیارات و تمامی ستاره‌ها در مداری کاملاً دایره شکل به دور زمین که در مدل او ثابت و فاقد حرکت فرض شده بود، می‌چرخند. او در فصل 13 از کتاب دوم مجموعه "در آسمانها" عقیده دانشمندان یونانی قبل از خود را درباره آسمان چنین بیان می‌کند: "آنگونه که می‌گویند در مرکز عالم آتشی بزرگ افروخته شده است و زمین یکی از ستاره‌هاست که بر دور آتش می‌چرخد و به واسطه آن روز و شب پدید می‌آید." ارسطو این نظریه را رد کرد و زمین را مرکز عالم فرض نمود.

در طی قرنها، نفوذ عقیده ارسطویی در اذهان مردم به قدری قوی و استوار شده بود که کلیسای کاتولیک پس از رسیدن به قدرت این تئوری را به عنوان مبنای دیدگاه خود نسبت به جهان هستی پذیرفت و با قدرت و نفوذ معنوی خود جایگاه آن را محکمتر کرد. نتیجه مستقیم چنین اعمال نفوذی از سمت کلیسای کاتولیک این بود که گالیله هنگامیکه پس از 1950 سال عقیده خود را که مخالف مدل ارسطویی بود، اعلام نمود، دستگیر و تهدید به اعدام شد.

تفکر دانشمندان مسلمان ستاره‌شناس که عمدتاً ایرانی بوده‌اند نیز بر عقیده خورشید مرکزی استوار بوده است. البته تأثیر فراوان فلسفه ارسطویی بر دانش و فرهنگ مسلمانان بسیار زیاد بود به گونه‌ای که در اغلب نوشته‌های به دست آمده از آن زمان می‌توان به ملغمه‌ای از تفکر هندی-یونانی رسید که بر قلب و ذهن اندیشمندان مسلمان سایه انداخته بود. ابوریحان بیرونی که در قرن دوازدهم میلادی می‌زیسته است در کتاب التفهیم خود به خورشیدمرکزی عالم اشاره کرده است. او زمین را به شکل کره می‌دانسته و محاسبات جغرافیایی بسیار دقیقی دارد. بیرونی مسیر ظاهری خورشید در آسمان، گردش محوری زمین و جهات شمال و جنوب را دقیقاً محاسبه و تعریف کرده است. خورشید گرفتگی هشتم آوریل 1019 میلادی را پیش‌بینی و آن را در کوههای لغمان (افغانستان کنونی) رصد و بررسی کرد. او همچنین زمان دقیق ماه گرفتگی پاییز همان سال را محاسبه و در غزنه به رصد آن پرداخت.

بیرونی در کتاب "بررسی همه جانبه روشهای ساخت اسطرلاب" از اسطرلابی موسوم به زورقی یاد می‌کند که ابوسعید سجزی آن را ساخته بود و برخی اندیشمندان را گمان بر آن است که سجزی به حرکت وضعی و انتقالی زمین و نظریه خورشید مرکزی معتقد بوده است. ابوسعید احمد بن عبدالجلیل سجزی، ستاره‌شناس و ریاضی‌دان بزرگ و مشهور قرن نهم و دهم میلادی و از اهالی سیستان بوده است. ابوسعید سجزی از دانشمندانی است که زیج مأمونی را بنیاد کرد و همچنین برای مأمون خلیفه عباسی، رصدخانه‌ای احداث نمود. وی محیط کره زمین را محاسبه نمود به طوری که تفاوت آن با محاسبات کنونی فقط چند متر اختلاف دارد. ابوریحان بیرونی دربارهٔ این اسطرلاب می‌گوید: از ابوسعید سجزی، اسطرلابی از نو واحد بسط دیدم که شمالی و جنوبی مرکب نبود و آن را اسطرلاب زورقی نامند و او را به جهت آن تحسین نمودم.

بخشی از نوشته های بیرونی در توصیف ماه گرفتگی
 

خواجه نصیرالدین طوسی در قرن سیزدهم میلادی جدول بی‌نظیری از مکان و زمان رویت اجرام سماوی به رشته تحریر درآورده که به زیج ایلخانی مشهور است. آنچه از نوشته‌های او به دست می‌آید نشان می‌دهد که مدل زمین‌مرکزی پیشرفته‌ای را قبول داشته که قادر به توجیح تمامی حرکات سیارات و خورشید بوده است.

 

در جستجوی مرکز عالم | کشف قانون کیهانی
 

. شهرام يزدان‌پناه، پژوهشگر علوم و فناوری فضايی .

آخرین پستهای منتشر شده دانش فضایی مدارهای فضایی شناور یا مدارهای غیر کپلری دو ماه در آسمان! افسانه یا حقیقت فناوری فضایی کتاب آشنایی با علوم فضایی و اصول فضاپیماها بازگشت هایابوسا از ملاقات ایتوکاوا "مریخ۵۰۰"، فضانوردانی که سفر به مریخ را شبیه‌سازی می‌کنند پمپ‌بنزین‌های فضایی

چند پست تصادفی از دانش فضایی حیوانات در فضا، قسمت دوم دو فضانورد همسفر انوشه انصاری، تبحر و رفتار حرفه‌ای وی را ستودند آخرین نوشته انوشه انصاری از فضا قدم اول هاوکینگ برای سفر به فضا رؤياي كودكي انوشه انصاري به واقعيت نزديك مي‌شود گردشگری فضایی در گذر زمان نجوم رادیویی

نظر شما چیست؟                            *  نام و نام خانوادگی *  پست الکترونیک (نمایش داده نخواهد شد) آدرس وبگاه دانش فضایی آماده پاسخگویی به پرسشهای شما درباره مقالات منتشر شده می‌باشد. همچنین با استفاده از این فرم می‌توانید اطلاعات تکمیلی خود را با سایر خوانندگان جویای علم به اشتراک بگذارید.