صفحه نخست . مقاله‌های علمی . تاریخچه سفر به فضا . حیوانات در فضا، قسمت اول

این مطلب تا کنون 1486 بار خوانده شده است

سفر به فضا یعنی ورود به محیط نامأنوسی که فاقد هوا، گرانش، سپر تدافعی در برابر امواج خطرناک و شرایط ویژه‌ای است که بدن ما برای ادامه بقا به آن عادت دارد . در آغازین روزهای عصر فضا پرسشهای بی‌شماری در برابر دانشمندان و مهندسان قرار داشت. آنها نمی‌دانستند که عکس‌العمل موجود زنده در برابر این محیط خشن چیست. به همین دلیل بود که حیوانات، انتخاب شماره یک بشر برای سفر به فضا شدند.

در خبرها آمده بود که محققان ایرانی موفق به ارسال نخستین محموله زیستی ایران به فضا شدند. دانش فضایی، این خبر را بهانه خوبی  یافت برای مرور تاریخ سفر حیوانات به فضا. مقاله حاضر محصول مطالعه چندین منبع اینترنتی است که لیست آنها در انتهای مقاله آورده شده است. 

قسمت اول | قسمت دوم
 

قبل از پرداختن به تاریخچه و فلسفه سفر حیوانات به فضا باید کمی به عقبتر از عصر فضا و زمانی که هنوز بشر آرزوی پروازش محقق نشده بود برگردیم. کنجکاوی بخشی از ذات غیر قابل تغییر بشر است که به عنوان هدیه در وجودش قرار داده شده است. از این رو است که بشر در مسیر ارضای میل سیری‌ناپذیر خود برای دانستن غالباً در شرایط دشواری قرار می‌گیرد که مستلزم به خطر انداختن جان است. در چنین بزنگاه‌هایی است که همه نگاه‌ها به حیوانات بی‌زبان متوجه می‌شود. داستان پرواز مطمئناً در ابتدای لیست تجربیات پرمخاطره انسان قرار دارد. در کتاب زیبای "سفر به ماه"، یکی از شاهکارهای علمی‌تخیلی نویسنده شهیر فرانسوی، ژول‌ورن، با صحنه‌های نابی از دانش فراتر از زمان این نویسنده پیشگو روبرو می‌شویم، از جمله حیواناتی که همراه سه فضانورد داستان وی راهی سفری بی‌همتا به قمر سیاره زمین، ماه می‌شوند.

در 19 سپتامبر 1783، این برادران "مون گُل‌فیه" بودند که برای اولین بار از حیوانات برای بررسی اثرات پرواز و اقامت در ارتفاع بر بدن جانداران استفاده کردند. یک خروس، یک اردک و یک گوسفند اولین مسافران هوایی دنیا بودند. سطح دانش و معلومات برادران مون گل‌فیه به آنها جسارت ارسال انسانی را به آسمانها، جاییکه از آن چیز زیادی نمی‌دانستند را نمی‌داد. همین احساس کمبود اطلاعات و دانش بود که پیشگامان عصر فضا را مجبور کرد تا نخستین فضانوردان سیاره زمین را از میان حیوانات انتخاب کنند.

سفر به فضا یعنی روبرو شدن با بسیاری از مسائل و مشکلات فیزیکی، تکنیکی و علمی. سفر به فضا یعنی ورود به محیط نامأنوسی که فاقد هوا، گرانش، سپر تدافعی در برابر امواج خطرناک و شرایط ویژه‌ای است که بدن ما برای ادامه بقا به آن عادت دارد . در آغازین روزهای عصر فضا پرسشهای بی‌شماری در برابر دانشمندان و مهندسان قرار داشت. آنها نمی‌دانستند که عکس‌العمل موجود زنده در برابر این محیط خشن چیست. عدم وجود اتمسفر یعنی بودن در معرض تشعشعات زیانبار خورشیدی و ذرات پر انرژی بادهای خورشیدی و عدم وجود گرانش یعنی به  هم ریختن تمام اسلوب و تفکرات مهندسی به کار رفته در ساختار بدنی موجودات زنده زمینی.  همانقدر که برادران "مون گُل‌فیه" از پرواز با بالن ساخته خودشان وحشت داشتند، متخصصان دوره ابتدایی عصر فضا نیز از ارسال انسان به فضا می‌ترسیدند و این، ترس از تاریکی جهل بود.

 اما به مرور و با افزایش آگاهی انسان از شرایط زندگی در فضا، حیوانات به منظور انجام تحقیقات پزشکی و فیزیولوژیکی به فضا برده می‌شوند. امروزه بشر روی شنا کردن ماهی در بی‌وزنی، تنیدن تار عنکبوت در محیط فضا، پرواز زنبورها در مدار و بسیاری دیگر از مسائل جذاب زندگی در فضا تحقیق می‌کند.

تا امروز شش کشور دنیا محموله زیستی به فضا ارسال کرده‌اند که عبارتند از شوروی سابق، ایالات متحده آمریکا، فرانسه، چین، ژاپن و در نهایت سرزمین آریایی خودمان، ایران. شوروی سابق و ایالات متحده آمریکا فعالیتهای فضایی خود را مرهون تلاشهای خستگی‌ناپذیر دکتر فون‌براون و تیم متخصص او از کشور آلمان هستند که سالها وقت صرف طراحی، توسعه و بهبود موشکهای خانمان‌سوز V2 کرده بودند. پس از پایان جنگ جهانی دوم هر کدام از این دو فاتح بزرگ جنگ هر آنچه را که در آلمان می‌یافتند به عنوان غنیمت جنگی با خود به همراه بردند. ایالات متحده آمریکا دانشمندان و متخصصان تراز اول پروژه موشک V2 را با خود برد و در مقابل روسها نقشه ها و تکنسینهای خط تولید را به یغما بردند. از آنجاییکه هنوز حال و هوای جنگ بر همه مسلط بود، کار طراحی مجدد و تولید دوباره موشکهای جنگی بر پایهV2 های آلمانی به سرعت شروع شد اما خیلی زود و با اصرار دکتر فون‌براون که از ابتدا موشکهای وی‌دو را به منظور سفر به فضا طراحی کرده بود، جاه‌طلبیهای دیگری نیز به موازات توسعه نظامی جای خود را باز کرد. سفر به فضا و کسب نخستین‌ها در این راه به سرعت تبدیل به بزرگترین مسابقه تکنولوژیکی همه اعصار گشت، زندگی بشر را عوض نمود و او را وارد زمانه جدیدی کرد.

از همین رو است که می‌بینیم نخستین محموله‌های زیستی که راه به فضا پیدا کرده‌اند با موشکهای وی‌دو به این سفر تاریخی رفته‌اند. در هر دو کشور آمریکا و روسیه این موشکهای وی‌دو بودند که در کنار کاربردهای نظامی برای مطالعه علمی نیز مورد استفاده قرار گرفتند.

قسمت اول | قسمت دوم

به منظور تهیه این مقاله از منابع زیر استفاده شده است.
    ...Animals in space
    ...Animals in space: from research rockets to the space shuttle
   ... The first animal in space

دانش فضایی خواندن مطالب زیر را نیز به شما توصیه می‌کند:
    ...تأثير تشعشعات كيهانی بر اسكلت فضانوردان
    ...گياهانی كه برای سفر به مريخ آماده می‌شوند
   ... آینده فعالیتهای فضایی بشر

. شهرام يزدان‌پناه، پژوهشگر علوم و فناوری فضايی .

آخرین پستهای منتشر شده دانش فضایی مدارهای فضایی شناور یا مدارهای غیر کپلری دو ماه در آسمان! افسانه یا حقیقت فناوری فضایی کتاب آشنایی با علوم فضایی و اصول فضاپیماها بازگشت هایابوسا از ملاقات ایتوکاوا "مریخ۵۰۰"، فضانوردانی که سفر به مریخ را شبیه‌سازی می‌کنند پمپ‌بنزین‌های فضایی

چند پست تصادفی از دانش فضایی هفته جهانی فضا،‌ فرصتي براي نگاه به آينده هدف، پلوتو گياهانی كه برای سفر به مریخ آماده می‌شوند كامپيوترهاي مقاوم در برابر تشعشع برنامه زمان بندی قبل از پرتاب سایوز نود سال با آرتور سی کلارک خطر بزرگي كه از كنار گوش شاتل فضايي آتلانتيس گذشت

نظر شما چیست؟                            *  نام و نام خانوادگی *  پست الکترونیک (نمایش داده نخواهد شد) آدرس وبگاه دانش فضایی آماده پاسخگویی به پرسشهای شما درباره مقالات منتشر شده می‌باشد. همچنین با استفاده از این فرم می‌توانید اطلاعات تکمیلی خود را با سایر خوانندگان جویای علم به اشتراک بگذارید.