دانش فضایی

دانش فضایی

صفحه نخست . رویدادهای فضایی . يک طوفان عظیم خورشيدی در راه است

 

جمعه, ۲ آبان ۱۳۹۳

این مطلب تا کنون ۱۳۴۲۲ بار خوانده شده است

چهارشنبه، ۶ دی ۱۳۸۵

يک طوفان عظیم خورشيدی در راه است

 
يک طوفان عظیم خورشيدی در راه است

چنين به نظر می آيد که طوفان بعدی بزرگترين فعاليت خورشيدی از ‏‏۴۰۰ سال پيش به اين طرف که فعاليتهای اين ستاره ثبت و ضبط شده است، خواهد بود.اوج ‏فعالیتهای بعدی خورشید که دوره‌ای ۱۱ ساله دارد، برای حدود سالهای ۲۰۱۰ و یا ۲۰۱۱ میلادی ‏پیش‌بینی شده است.

 

.  منبع: مرکز ملی تحقیقات اتمسفری‏ (ایالات متحده آمریکا)   .


بررسی‌ها نشان می‌دهد که اکنون یعنی در سال ۲۰۰۶ میلادی ما به نقطه حداقل فعالیت‌های ‏خورشیدی رسیده‌ایم و باید منتظر آغاز دور جدیدی از فعالیت‌های خورشیدی در چند ماه آینده ‏باشیم. دوره‌ای که طبق محاسبات منجر به یکی از عظیم‌ترین فعالیتهای ثبت شده خورشید خواهد ‏شد. ‏

دیوید هاتاوی، فیزیکدان خورشیدشناسی که در مرکز پروازهای فضایی مارشال کار و تحقیق می‌‏کند در این زمینه می‌گوید:‏

اندازه زمین در برابر عظمت یک فوران خورشیدی

"چنین به نظر می‌آید که طوفان بعدی بزرگترین فعالیت خورشیدی از ‏‏۴۰۰ سال پیش به این طرف که فعالیتهای این ستاره ثبت و ضبط شده است، خواهد بود."

اوج ‏بعدی فعالیت‌های خورشید که دوره‌ای ۱۱ ساله دارد، حدود سالهای ۲۰۱۰ و یا ۲۰۱۱ میلادی ‏خواهد بود. دیوید هاتاوی و همکارش رابرت ویلسون این پیش‌گویی را بر مبنای اطلاعات تاریخی ‏جمع‌آوری شده‌ای که تا این لحظه در دسترس است، انجام داده‌اند. نتایج این تحقیقات در ‏نشست اتحادیه ژئوفیزیکدانهای آمریکایی که هفته گذشته در سانفرانسیسکو برگزار گردید، ارائه شد.‏

زمانی که باد خورشیدی قوی از جانب تک ستاره منظومه شمسی به میدان مغناطیسی زمین برخورد می‌کند، سپر مغناطیسی ‏زمین دچار آشفتگی می‌شود. با توجه به قدرت فورانهای خورشیدی، آشفتگی میدان مغناطیسی ‏زمین می‌تواند به قدری شدید شود که اثرات طوفان خورشیدی در زمین احساس گردد. چنین ‏وضعیتی را اصطلاحاً طوفانهای ژئومغناطیسی می‌نامند. این طوفان مغناطیسی با توجه به قدرت و ‏شدت آن، قادر است باعث قطع جریان برق، مختل شدن سیستمهای الکترونیکی و انحراف عقربه‌‏های قطب‌نما شود. شفق‌های قطبی فراوان از زیباترین اثرات جانبی چنین طوفانهایی است.

هاتاوی و ویلسون با مطالعه آنچه از فعالیتهای میدان مغناطیسی زمین در ۱۵۰ سال گذشته ثبت ‏شده بود به نتایج مفیدی رسیدند. اکنون آنها معتقدند که با اندازه‌گیری نوسانات میدان مغناطیسی ‏زمین می‌توان قدرت طوفان خورشیدی بعدی را ۶ تا ۸ سال پیش از رسیدن به اوج فورانها، پیش‌‏گویی کرد.‏

نمودار دوره های خورشیدی در برابر دوره های فعالیتهای ژئومغناطیسی

در نمودار فوق خطوط سفید نشان‌دهنده تعداد لکه‌های خورشیدی است٬ که نسبت مستقیمی ‌با ‏شدت فعالیت‌های خورشیدی دارد و خطوط آبی نمایانگر نوسانات میدان مغناطیسی زمین است. ‏

نوسانات میدان مغناطیسی زمین توسط اندازه گیری شاخص ‏IHV‏ محاسبه می‌شود. مبنای ‏محاسبات هاتاوی و ویلسون اندازه گیری‌های روزانه‌ای بوده است که از سال ۱۸۶۸ تا به امروز در ‏دو نقطه مقابل هم در زمین، (یکی در انگلستان و دیگری در استرالیا) انجام پذیرفته است.‏

همانطور که خطوط نارنجی نشان می‌دهند، اوج نمودار شاخص ‏IHV‏ که نشان دهنده نوسانات میدان ‏مغناطیسی زمین است با دقت ۹۴ درصد، حدوداً ۶ سال قبل از اوج فعالیتهای خورشیدی که در ‏اینجا با شاخص تعداد لکه‌های خورشیدی اندازه‌گیری شده، رخ می‌دهد.‏

هاتاوی و همکارش دلایل حاکم بر این تغییرات منظم در میدان مغناطیسی زمین که وابسته به ‏طوفانهای خورشیدی بعدی است را نمی‌دانند اما شکی نیست که این نظم برقرار است.‏

طبق محاسبات آنها طوفان بعدی خورشید در سال ۲۰۱۰ روی خواهد داد که پیش بینی می‌شود ‏بین ۱۳۵ تا ۱۸۵ لکه خورشیدی داشته باشد. اگر این پیش‌بینی درست از آب درآید، طوفان بعدی ‏خورشید یکی از قویترین طوفان‌هایی خواهد بود که در ۵۰ سال گذشته و یا شاید در کل زمانی که ‏اندازه‌گیریها صورت پذیرفته است، روی خواهد داد.‏

ستاره شناسان از زمان گالیله تا امروز همواره تعداد لکه‌های خورشیدی را می‌شمارند. این اندازه‌‏گیریها آنها را به این سمت رهنمون ساخته است که فعالیت‌های خورشیدی هر ۱۱ سال یک بار اوج می‌‏گیرند. به گونه غریبی چهار اوج ثبت شده در ۵۰ سال اخیر در دسته ۵ تایی فعالیتهای عظیم بوده ‏است. اوج ۲۴ام که تخمین زده می‌شود در ۲۰۱۰ روی دهد نیز طبق پیش‌بینی‌ها به قدر کافی ‏قدرتمند خواهد بود تا در لیست بزرگ‌ها ثبت شود.‏

پیش از این نیز تیم تحت سرپرستی مااوسومی ‌دیکپاتی با روش محاسباتی متفاوتی به نتیجه ‏مشابهی دست یافته بود. البته زمان اوج پیش‌بینی شده توسط آنها قدری دیرتر از آن‌چیزی است که ‏هاتاوی تخمین زده است.‏

مااوسومی ‌دیکپاتی از مرکز ملی تحقیقات اتمسفری معتقد است: "اوج بعدی فعالیتهای خورشیدی ‏بین ۳۰ تا ۵۰ درصد قویتر از اوج قبلی خواهد بود." او معتقد است که چنانچه محاسبات درست از ‏آب درآیند، طوفان بعدی خورشید را می‌توان با طوفان عظیم سال ۱۹۵۸ مقایسه کرد. آن زمان ‏بشر به تازگی مرز فضا را پشت سر گذاشته بود و تلفنهای همراه هنوز وجود نداشتند. کشتی‌ها و ‏هواپیماها با ابزارهای ساده‌ای عملیات ناوبری را انجام می‌دادند و مخابرات بر اساس کابل‌های مسی صورت می‌‏پذیرفت. امروزه ما به شدت به ماهواره‌های مخابراتی، ناوبری و هواشناسی خود وابسته هستیم و در ‏دست بیشتر افراد یک تلفن موبایل است که در هنگام یک طوفان خورشیدی عظیم مختل ‏خواهد شد. بشر امروزه حساس‌تر و تأثیر پذیرتر از ۵۰ سال پیش می‌باشد. در سال ۱۹۵۸ ‏انسانهای عادی زمانی متوجه طوفان عظیم خورشیدی شدند که در برخی نواحی استوایی، شفق‌های ‏قطبی رؤیت شد.‏

دیکپاتی سالها قبل دلیل چنین نوسان عظیمی ‌در فعالیتهای خورشیدی را با مفهومی‌به نام "تسمه ‏نقاله خورشیدی" توضیح داده بود. جریان بسته و عظیمی ‌از گازهای هادی الکتریسیته که از ‏استوای خورشید به دو قطب آن جریان دارد. این کمربند الکتریکی آب و هوای خورشید و یا به ‏عبارتی شمار لکه های خورشیدی را کنترل می‌کند.‏

برای تشریح این پدیده ابتدا به خاطر آورید که لکه‌های خورشیدی در واقع غده‌های مغناطیسی ‏پیچیده‌ای هستند که حرکت بخش داخلی خورشید باعث پدید آمدن آنها می‌شود. آنها عمر ‏کوتاهی دارند و هنگامی‌که از بین می‌روند اثر مغناطیسی ضعیفی از خود بر جای می‌گذارند.‏

بخش بیرونی و سطحی تسمه نقاله خورشیدی پوسته این ستاره را جارو زده و میدان‌های ‏مغناطیسی ضعیف را با خود به قطبین حمل می‌کند. در آنجا این میدانها تحت تأثیر میدان ‏مغناطیسی ستاره قرار گرفته و به عمق ۲۰۰ هزار کیلومتری خورشید، جایی که دیناموی عظیم ‏این ستاره آنها را تقویت خواهد کرد، فرو می‌روند.

هنگامیکه میدانهای مغناطیسی ضعیف٬ تقویت ‏شدند، مجدداً شناور شده و به سطح خورشید باز می‌گردند. به این ترتیب لکه‌های خورشیدی جدیدی شکل ‏می‌گیرند. تمام این فرایند آنقدر آهسته صورت می‌گیرد که یک دور کامل آن حدود ۴۰ سال طول ‏می‌کشد. البته سرعت حلقه بین ۳۰ تا ۵۰ سال متغیر است.‏

نمودار تسمه نقاله خورشیدی

هنگامیکه حلقه سریع‌تر می‌چرخد به این معنی است که میدانهای بیشتری را از سطح خورشید ‏جمع آوری می‌کند و در نتیجه اوج فعالیتهای بعدی میزبان تعداد بیشتری لکه است و بنابراین ‏طوفان بزرگتری در انتظار ما خواهد بود. اندازه‌گیریها نشان می‌دهد که تسمه نقاله خورشیدی در ‏سالهای ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۶ سریعتر چرخیده است و بنابراین ما باید منتظر دوره اوج پر اتفاقی در ‏سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۱ باشیم.‏

مانند پیشگویان دیگر، هاتاوی نیز با دیکپاتی در بعضی موارد موافق و در بعضی دیگر مخالف است. ‏هاتاوی مانند دیکپاتی معتقد است که فعالیت‌های خورشیدی دوره بعدی بسیار زیاد خواهد بود اما ‏برخلاف نظر دیکپاتی که اوج فعالیت‌ها را در سال ۲۰۱۲ پیش بینی می‌کند، هاتاوی عقیده دارد که ‏اوج فعالیتهای تنها ستاره منظومه ما در سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۱ خواهد بود.‏

هاتاوی می‌گوید که: "من انتظار دارم در اواخر سال ۲۰۰۶ و یا اوایل سال ۲۰۰۷ اولین لکه‌های ‏دوره جدید فعالیتهای خورشیدی را مشاهده کنم و معتقدم که اوج این آغاز در زمانی بین سالهای ‏‏۲۰۱۰ تا ۲۰۱۱ خواهد بود."‏

آینده به ما خواهد گفت که چه کسی صحیح‌تر پیش‌بینی کرده بود اما موضوعی که قطعاً روی ‏خواهد داد این است که طوفان خورشیدی عظیمی ‌در راه است.‏
 

دانش فضایی مطالعه مقاله‌های زیر را نیز به خوانندگان خود توصیه می‌کند:
       ...  رادیو دانش فضایی: حمله خورشید به زمین
       ...  خورشید، مهر فروزان
       ...  خورشید بیدار شده است
       ...  گرمایش جهانی :: طوفان مغناطیسی٬ آتشفشان و زمین برشته
       ...  كامپیوترهای فضایی مقاوم در برابر تشعشع
 

. شهرام یزدان‌پناه، نویسنده٬ پژوهشگر و مدرس دانش و فناوری فضایی  .

شهرام یزدان‌پناه   رویدادهای فضایی   خورشید   دوره‌های خورشیدی   طوفان خورشیدی   طوفان مغناطیسی   

کلیدواژه‌ها:

ارسال به بالاترین  ارسال به دنباله  ارسال به فیس‌بوک  ارسال به دلیشز  ارسال به گوگل بوکمارک  ارسال به گوگل باز  ارسال به کلوب دات کام  


آخرین مطالب منتشر شده در دانش فضایی

چند مطلب تصادفی از دانش فضایی

::  سعید مشعوف محمدی  ::
این سایت بسیار خوبی است فقط یک بخش به نام عکس فضایی اضافه کنید بهتر می شود

::  نسرین اسکندریان  ::
سلام خسته نباشید طاعات شما قبول .خیلی ممنون از مطالب بسیار خوب ارسالی شما واقعا زحمت میکشید اما اینجا یک سوال برای من هست و آن اینکه چرا اطلاع رسانی شما تا سال 2005 و2006 هست و بعد از آن تاریخ تا کنون دانش فضائی را به ما ارائه نمیکنید؟ . شاد باشید

متوجه منظور شما نشدیم. دانش فضایی تقریبا هر ماه بین چهار تا شش مقاله جدید دارد. برای دریافت اخبار دانش فضایی در بخش ثبت‌نام آدرس ایمیل خود را وارد کنید.

دانش فضایی:

نظر شما چیست؟                         
 
*  نام و نام خانوادگی
*  پست الکترونیک
(نمایش داده نخواهد شد)
آدرس وبگاه

دانش فضایی همواره آماده پاسخگویی به پرسش‌های شما درباره مقالات منتشر شده٬ است .

شما همچنین می‌توانید با استفاده از این فرم اطلاعات تکمیلی خود را درباره این مطلب با سایر خوانندگان دانش فضایی به اشتراک بگذارید.

 

صفحه نخست

رویدادهای فضایی

مقاله‌های علمی

مراكز فضایی دنیا

اینترنت و فضا

ارتباط با ما

درباره دانش فضایی

انوشه انصاری

ایران در فضا

رادیو دانش فضایی

تلویزیون دانش فضایی



آخرین مطلب:

 

RSS Feed

با عضو شدن در لیست علاقمندان دانش فضایی، اولین کسی باشید که مطالب این وب‌سایت را می‌خوانید٬ می‌بینید یا می‌شنوید:

::  عضو شوید  ::


دوست دانش فضایی شوید

فیدبرنر دانش فضایی دانش فضایی در توییتر دانش فضایی در فیس‌بوک دانش فضایی در فرندفا دانش فضایی در پیغامک 

تبلیغات
موسسه طبیعت آسمان شب٬ فروشنده انواع تلسکوپ و دوربین دوچشمی٬ میکروسکوپ٬ لوازم عکاسی٬ سه پایه و مقر٬٬ کتاب و پوستر و طراح و سازنده انواع رصدخانه و آسمان نما
خرید و فروش انواع تلسکوپ
 

 

معرفی یک کتاب فضایی
معاهدات و اصول فضای ماورای جو سازمان ملل متحد
معاهدات و اصول ماورای جو سازمان ملل متحد

 

دانشنامه فضایی٬ سازمان فضایی ایران
مجله نجوم
پارس اسکای

آویا٬ پایگاه اطلاع‌رسانی هوافضای ایران

نظر خود را درباره دانش فضایی به آلکسا بگویید

قطار وبگردی

ايروشاپ٬ اولين فروشگاه اينترنتي تخصصي مهندسي هوافضا

پرسش و پاسخ‌های کانوت

صفحه نخست   .  درباره دانش فضایی   .  نقشه سايت   .  تماس با دانش فضایی  انوشه انصاری٬ بانوی ایرانی در فضا

 برداشت از مطالب وب‌سايت   دانش فضایی  به شرط ذكر منبع و ايجاد لينك به صفحه مطلب مورد نظر،  آزاد است