دانش فضایی

دانش فضایی

صفحه نخست . مقاله‌های علمی . تاریخچه سفر به فضا . هفته جهانی فضا،‌ فرصتي براي نگاه به آينده

 

پنجشنبه, ۵ امرداد ۱۳۹۶

این مطلب تا کنون ۶۵۷۵ بار خوانده شده است

سه‌شنبه، 23 مهر 1387

هفته جهانی فضا،‌ فرصتي براي نگاه به آينده

 
هفته جهانی فضا،‌ فرصتي براي نگاه به آينده

هفته جهاني فضا را مي‌توان بزرگترين رويداد مردمي زمين درباره فضا دانست. در اين هفته مردم درباره فوايد سفر به فضا آموزش مي‌بينند و كودكان به فراگيري و توجه به آينده تشويق مي‌شوند. هفته جهاني فضا فرصتي براي دولت‌هاست تا دستاوردها و فعاليت‌هاي فضايي خود را به اطلاع مردم برسانند.تشويق مردم به مشاركت در فعاليت‌هاي مرتبط با فضا از مهمترين دستاوردهاي اين هفته به شمار مي‌رود.

 

بشر راهی طولانی را سپری كرد تا  بتواند به يكي از روياهاي قديمي خود جامه عمل بپوشاند. از سپيده دم تاريخ تا همين نيم قرن پيش روياي سفر به دشت بیپايان ستارهها تنها ميتوانست در ذهن عدهاي از آيندهنگرها و دانشمندان پيشرو  رنگ و بويي از واقعيت به خود بگيرد و بقيه مردم آن را تنها داستانهايي تخيلي و دور از واقعیت ارزيابي ميكردند. اينك اما جهان تغيير كرده است. انسان وارد قلمرو فضا شده و ديگر براي پرواز نيازي به عقابهاي كيكاووس و بالهاي مومي  ايكاروس و ارابههای آتشين آزتكها نيست. اينك علم ما را با خود به فراسوی جو زمين برده و عصر جديدی آغاز شده است.

عصر فضا. عصري كه مناسبات جهان ما در جايي فراسوي زمين شكل ميگيرد و زمانه منحصر به فردی که در گذار آن درك ما از جهان به طور كم سابقهاي افزايش يافته است. انسان اينك بر ماه قدم گذاشته و روياي بازگشت به آن و سفر به مريخ را دارد. در مدار زمين ايستگاه فضايي در حال تكميل شدن است. پيش قراولان ما مدتهاست که از مرزهاي سيارهاي منظومه شمسي عبور كردهاند و كارواني از روباتهاي كاوشگر بر سيارات گوناگون فرود آمده و يا بر گرد آنها در حال چرخيدن هستند و قافله‌ای عظيمتر از آنها از مدار زمين چشم به این سياره آبی دوخته اند تا كيفيت زندگي بشر بر اين سياره را بهبود بخشند. اما همه اينها تازه آغاز گامي كوچك براي پيشرفتهاي بلند و دور و درازي است كه آينده فضا در آستين دارد . رازهاي فضا هر روز بيشتر آشكار ميشود و به همين دليل مردم نياز دارند تا در هر فرصتي به آينده مقدر انسان در فضا بيانديشند و هفته جهانی فضا – كه آن را پشت سر گذاشته ايم – فرصتي براي اين تفكر است.

4 اكتبر سال 1957 تاريخي ماندگار در روزشمار پيشرفتهاي انسان بود. تنها تعداد افراد معدودي پيش از آن تاريخ از اتفاقي كه قرار بود بامداد آن روز صبح در پايگاهي كه بعدها بايكونور ناميده شد رخ دهد،‌خبر داشتند. سال 1957 به نام سال جهاني زمين شناسي ناميده شده بود و همين مناسبت فرصت خوبي بود تا كرولوف،‌دانشمند برجسته روسيه كه از او به معمار پروژه فضايي شوروي ياد ميكنند اولين نتيجه و دست آورد برنامه خود را علني كند.

بامداد روز بعد،‌ خبر مهمي از ديوار آهنين اطلاعاتي شوروي به بيرون درز كرد. اتحاد جماهير شوروي نخستين ماهواره ساخت دست بشر را در مدار زمين قرار داد. اگرچه در ابتدا باور اين خبر براي بسياري به ويژه در بلوك غرب سخت بود اما پس از آنكه ايستگاههاي رديابي راديويي نواي بيپ بيپ ممتد ناشي از ابزرهاي مخابراتي داخلاسپوتنيك-1  را در سراسر جهان دريافت كردند و توانستند آن رابا كمكراديوتلسكوپهاي  خود دنبال كنند، مطمئن شدند كه عصرجديدي در جهان آغاز شده است. اين آغاز رقابتي بود كه با سرعتي سرسام آور آينده زندگي ما بر سياره زمین را تغيير داد.

آغاز عصر فضا اما رويدادي يك شبه نبود. روياي كهن سفر به فضا و رها شدن از بند گرانش زمين از مدتها پيش از آن به امكاني علمي و حداقل قابل بحث تبديل شده بود. شايد نقطه آغاز اين رويدادها را بتوان به دوران نيوتون مربوط كرد زماني كه او با انتشار كتاب اصول فلسفه طبيعت خود قوانين سهگانهاش را شرح داد و پس از آن برخي از دانشمندان مانند ويليام  مور در قرن 19  امكان استفاده از اين قوانين براي پرواز به فراسوي جو را مطرح كردند. اما يكي از مهمترين نقشها را تسيلکوفسكي روس بر عهده داشت.

معلم نيمه ناشنوايي كه براي اولين بار محاسبات رياضياتي مربوط به مدارهاي پرتابه هاي فضايي را انجام داد و اين سفرها را بر مبناي امكانات فني و رياضياتي مورد بررسي قرار داد. اما گويي او فرزند زمان خود نبود و مانند بسياري ديگر از پيشگامان در آن دوران توجه جدي به نظريات او نشد.  البته شتاب رويدادهاي بعدي باعث شد تا بحث پرتابههاي دور برد به سرعت مطرح شود. تحقيقات رابرت گودارد در زمينه امكان استفاده از سوخت مايع براي پرتاب پرتابهها و بحثهايي كه در زمينه امكان سفرهاي فضايي در ايالات متحده، ‌شوروي، ‌انگلستان، ‌آلمان و اتريش در گرفته بود،‌ مهندس جوانی را ترغیب کرد تا برای رسیدن به آرزوی دیرینه خود وارد میدان شود. زمانه جنگ جهانی دوم و سرانجام این آلمان نازي بود كه توانست پروسه بهبود سيستمهاي موشكي خود را  به رهبري همان مهندس جوان که ورنر فون بروان نامیده میشد آغاز كند.

فعالیتهای فون براون و همکارانش سلاح مهیب  موشكهاي بالستيك VII‌ را برای نازیها و آینده‌ای روشن را برای عصر فضا به ارمعان آورد. آلمانها در سال 1942 با كمك اين موشك توانستند به مرز فضا (ارتفاع 100 كيلومتري)‌برسند و البته محموله فضایی آنها برای سایرین مرگ به ارمغان می‌آورد. سقوط آلمان براي نيروهاي متحد شوروي و آمريكا، ‌غنيمتي با ارزش به همراه داشت. موشك هاي وي 2 و طرحها و نقشهها و مهندسان آن بين دو نيرو تقسيم شدند تا نطفه عصر فضا بر رقابت جديد ميان دو قدرت شرق و غرب و بر اساس ميراث آلمانها آغاز شود. ميراثي كه اگرچه هر دو گروه تلاش هاي مقدماتي را با آن انجام دادند اما در نهايت اين شورويها بودند كه بامداد 4 اكتبر 1957 با اعزام اسپوتنيك1 به مدار زمين، جهان را در شگفتي فرو بردند. پيش از آنكه رقباي روسيه از شوك بيرون آيند آنها گام مهم بعدي را برداشتند. اسپوتنيك 2 در حالي به مدار زمين رفت كه به همراه خود اولين موجود زنده – سگي به نام لايكا – را به همراه داشت. رقابتهاي شديد ماهها و سالهاي بعد فضا را تبديل به عرصه جدي در زندگي مردم كرد. پرواز نخستين انسان – يوري گاگارين –  نخستين بانوي فضانورد -‌ والنتينا ترشكوا - و سفرهاي چند نفره، ‌راهپيماييهاي فضايي، ‌ساخت ايستگاههاي مداري و سرانجام سفر به ماه كه در دهه 70 ميلادي قرن بيستم گام بسیار مهمي در زندگي بشر به حساب می‌آید.

همراه با اين رويدادهاي شگفتانگيز زمين نيز در كانون توجه بود. استفاده از ماهواره ها براي بهبود روش زندگي ما بر زمين روز به روز افزايش مييافت.

ماهوارهها نه تنها براي بهبود مخابرات و ارتباطات به كار گرفته شد كه براي پيشبيني وقايع و رويدادهاي غير مترقبه ،‌تشخيص معادن زيرزميني ،‌تصويربرداري و نقشهبرداري و سنجش از دور و ناوبري نيز مورد بهرهبرداري قرار گرفتند. در طي 50 سال گذشته،‌ ابزارهاي علمي ما از فضا براي مكاني براي نگريستن به دور دستها استفاده كردهاند و در حاليكه پروازهاي سرنشيندار عمدتا با هدف ساخت ايستگاه مداري با شيوههاي جديد تر ادامه مييافت، كارواني از روباتها به كاوش سيارات و اجرام منظومه شمسي پرداختند و تقريبا در اطراف اكثر سيارات و بر سطح بسياري از آنها گام گذاشتهاند. در چند سال گذشته اين رقابت نفسگير روز به روز شكل متفاوتي به خود گرفته است.

چينيها اينك به سومين ملتي تبديل شدهاند كه توانستهاند مستقل به فضا بروند و همين چند هفته پيش بود كه اولين راهپيمايي فضايي را با موفقيت انجام دادند. آن سو تر آژانس فضايي اروپا و كشورهاي عضو اتحاديه مانند انگلستان درصدد هستند تا سفرهاي فضايي روباتيك و سرنشيندار خود را به طور مستقل از روسيه و آمريكا انجام دهند. در سويي ديگر پرواز هاي فضايي خصوصي در سالهاي اخير وارد مرحله جديدي شده است و برخي از شركتهاي فضايي آمادگي خود را براي اين سفرها اعلام كرده اند و فروش بليتهاي توريستي به فضا را آغاز كردهاند.

چشمانداز وسيعي از فعاليت هاي فضايي پيش روي انسان گشوده شده است. از جستجوي سرمنشا حيات در عالم تا جايگاه و اقعي و حقيقي انسان در اين ميانه و تعيين سرنوشت جهان از يك سو و از سوي ديگر تلاش براي فتح قلمروهاي تازهتر در فضا و سفرهاي اكتشافي به سيارات ديگر در كنار بهرهبرداري از منابع آنها و حتي طرحهاي رويا گونهاي چون قابل زيست كردن سياره مريخ بر روي ميز دانشمندان قرار گرفتهاند.

به نظر مي رسد زماني تسيلکوفسكي گفته بود، ‌اگرچه زمين گهواره بشريت است اما هيچ كودكي را نميتوان تا ابد در آن گهواره نگاه داشت. اينك بشر كودكي خود را پشت سر گذاشته و نخستين گام هاي خود را لرزان از گهواره بيرون نهاده است. اما اين تازه آغاز راه است. آنچه آينده فضا را رقم مي زند ايدههاي آيندهنگرانهاي است كه امروز رنگ و بوي تخيل دارند. اين ايدهها در سالهاي آينده به واقعيت بدل خواهند شد و راه ما را در عصر جديد هموارتر خواهند كرد. اما اگر بخواهيم چنين رويدادي به واقعيت برسد بايد از اكنون سرمايه انساني آن را تامين كنيم هفته فضا فرصتي براي تبيين اهميت مساله فضا و فضانوردي براي عامه مردم و به خصوص جوانان و نوجواناني است كه بايد از اكنون علاقه آنها شعله ور شود تا بتوانند در آينده در نقش دانشمندان پيش رو در اين حوزه فعال شوند.

اهميت اين رويداد به ويژه در كشورهاي در حال توسعهاي مانند ايران بيش از ديگر نقاط جهان به چشم ميخورد چرا كه ما نيازمند سرعتي دوچندان در طي اين مسير دچار هستيم و اين تنها با مديريت صحيح و استفاده از همه توانايیها و نيروها امكان پذير خواهد بود. آينده بشر در فضا است و ما نيز بايد با سرعتي بيشتر و روشي منطقي جاي پاي خود را در اين عرصه مهم محكم نماييم.

. پوريا ناظمي، روزنامه‌نگار علمي، مدرسو مروج نجوم .

هفته جهانی فضا   فضانوردی   سازمان فضایی ایران   سازمان ملل   world space week   

کلیدواژه‌ها:

ارسال به بالاترین  ارسال به دنباله  ارسال به فیس‌بوک  ارسال به دلیشز  ارسال به گوگل بوکمارک  ارسال به گوگل باز  ارسال به کلوب دات کام  


آخرین مطالب منتشر شده در دانش فضایی

چند مطلب تصادفی از دانش فضایی

نظر شما چیست؟                         
 
*  نام و نام خانوادگی
*  پست الکترونیک
(نمایش داده نخواهد شد)
آدرس وبگاه

دانش فضایی همواره آماده پاسخگویی به پرسش‌های شما درباره مقالات منتشر شده٬ است .

شما همچنین می‌توانید با استفاده از این فرم اطلاعات تکمیلی خود را درباره این مطلب با سایر خوانندگان دانش فضایی به اشتراک بگذارید.

 

صفحه نخست

رویدادهای فضایی

مقاله‌های علمی

مراكز فضایی دنیا

اینترنت و فضا

ارتباط با ما

درباره دانش فضایی

انوشه انصاری

ایران در فضا

رادیو دانش فضایی

تلویزیون دانش فضایی



آخرین مطلب:

 

RSS Feed

با عضو شدن در لیست علاقمندان دانش فضایی، اولین کسی باشید که مطالب این وب‌سایت را می‌خوانید٬ می‌بینید یا می‌شنوید:

::  عضو شوید  ::


دوست دانش فضایی شوید

فیدبرنر دانش فضایی دانش فضایی در توییتر دانش فضایی در فیس‌بوک دانش فضایی در فرندفا دانش فضایی در پیغامک 

تبلیغات
موسسه طبیعت آسمان شب٬ فروشنده انواع تلسکوپ و دوربین دوچشمی٬ میکروسکوپ٬ لوازم عکاسی٬ سه پایه و مقر٬٬ کتاب و پوستر و طراح و سازنده انواع رصدخانه و آسمان نما
خرید و فروش انواع تلسکوپ
 

 

معرفی یک کتاب فضایی
معاهدات و اصول فضای ماورای جو سازمان ملل متحد
معاهدات و اصول ماورای جو سازمان ملل متحد

 

دانشنامه فضایی٬ سازمان فضایی ایران
مجله نجوم
پارس اسکای

آویا٬ پایگاه اطلاع‌رسانی هوافضای ایران

نظر خود را درباره دانش فضایی به آلکسا بگویید

قطار وبگردی

ايروشاپ٬ اولين فروشگاه اينترنتي تخصصي مهندسي هوافضا

پرسش و پاسخ‌های کانوت

صفحه نخست   .  درباره دانش فضایی   .  نقشه سايت   .  تماس با دانش فضایی  انوشه انصاری٬ بانوی ایرانی در فضا

 برداشت از مطالب وب‌سايت   دانش فضایی  به شرط ذكر منبع و ايجاد لينك به صفحه مطلب مورد نظر،  آزاد است