دانش فضایی

دانش فضایی

صفحه نخست . مقاله‌های علمی . تاریخچه سفر به فضا . حیوانات در فضا، قسمت دوم

 

پنجشنبه, ۵ امرداد ۱۳۹۶

این مطلب تا کنون ۹۶۶۹ بار خوانده شده است

چهارشنبه، ۲۸ بهمن ۱۳۸۸

حیوانات در فضا، قسمت دوم

 
حیوانات در فضا، قسمت دوم

به احتمال خیلی زیاد نخستین گونه‌های زیستی که از زمین به فضا سفر کرده‌اند، باکتریها و ویروسهایی بوده‌اند که همراه موشکهای اولیه پرتاب شده‌اند. اما اگر بخواهیم درباره پروژه‌های جدی ارسال محموله‌های زیستی به فضا صحبت کنیم، باید تا سال ۱۹۴۷، یعنی تنها دو سال پس از جنگ جهانی دوم به عقب برگردیم.

 

این مطلب با پشتیبانی  موسسه آسمان شب، تولید و منتشر شده است.

 
. www.telescope.ir .


در خبرها آمده بود که محققان ایرانی موفق به
ارسال نخستین محموله زیستی ایران به فضا شدند.  دانش فضایی، این خبر را بهانه خوبی  یافت برای مرور تاریخ سفر حیوانات به فضا. مقاله حاضر محصول مطالعه چندین منبع اینترنتی است که لیست آنها در انتهای مقاله آورده شده است.  قسمت اول این مقاله را اینجا مطالعه فرمایید.


قسمت اول | قسمت دوم
 

به احتمال خیلی زیاد نخستین گونه‌های زیستی که از زمین به فضا سفر کرده‌اند، باکتریها و ویروسهایی بوده‌اند که همراه موشکهای اولیه پرتاب شده‌اند. اما اگر بخواهیم درباره پروژه‌های جدی ارسال محموله‌های زیستی به فضا صحبت کنیم، باید تا سال ۱۹۴۷، یعنی تنها دو سال پس از جنگ جهانی دوم به عقب برگردیم. در سال ۱۹۴۷، ایالات متحده آمریکا نخستین محموله‌های زیستی جهان را که شامل چند مگس میوه، ذرت، جلبک و سایر گونه های گیاهی بود به منظور مطالعه اثرات تابشهای مضر خورشیدی بر حیات در قالب چند پرتاب مختلف به فضا ارسال کردند. پرتابها از نوع زیرمداری و با استفاده از موشکهای وی‌دو انجام می‌گرفتند. در پرواز زیر مداری هرچند محموله فضایی مرزهای فضا را در می‌نوردد و از ارتفاع ۱۰۰ کیلومتری سطح زمین فراتر می رود اما فاقد سرعت افقی لازم برای قرارگیری در مداری به دور زمین بوده و بنابراین پس از رسیدن به اوج مسیر پرتابی خود راه سقوط به زمین را در پیش می‌گیرد.

در ۱۴ ژوئن ۱۹۴۹، میمونی به نام "آلبرت دو" (Albert II) سوار بر راکت وی دو، نخستین پستاندار مسافر فضا شد و تا ارتفاع ۱۳۴ کیلومتری بالا رفت و بدین ترتیب لقب اولین میمون فضانورد دنیا را نیز به دست آورد. البته این میمون بیچاره در مسیر بازگشت با مشکل باز نشدن چتر نجات روبرو شد و در اثر ضربه برخورد با زمین مرد. قبل و بعد از "آلبرت دو" میمونهای زیادی جانشان در تمرینات و یا پرتابهای فضایی از دست داده بودند. قبل از اینکه شورویها دست به کار ارسال موجود زنده به فضا شوند، آمریکاییها چندین میمون و یک موش به فضا فرستادند که البته پروازهای همه آنها زیر مداری بود.

Laika
منبع تصویر

لایکا با یراق آلات فضانوردیش

 در ۲۱ ژانویه ۱۹۵۱، اتحاد جماهیر شوروی نیز دو سگ به نامهای تسیگان (Tsygan) و دزیک (Dezik) را سوار بر یک راکت R1 راهی پروازی زیرمداری نمود. هر دو سگ به سلامت به زمین بازگشتند.

اما حدود 6 سال زمان لازم بود تا نخستین موجود زنده سیاره زمین پرواز مداری انجام دهد. سرانجام در سوم نوامبر ۱۹۵۷، تنها یک ماه پس از پرتاب اسپوتنیک۱  به فضا و آغاز رسمی عصر فضا، باز هم این شورویها بودند که با ارسال سگی به نام لایکا (Laika) سوار بر اسپوتنیک۲ به فضا، نخستین موجود زنده را در مدار زمین قرار دادند. صدای صربان قلب لایکا از مدار زمین، نوید عصر نوینی را با خود به همراه داشت.

 لایکا یک سگ ماده بود و اولین نمونه زنده دنیا که در مداری به دور زمین گردش کرد. ۴۵ سال پس از سفر لایکا به فضا و بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی فاش شد که لایکا به علت خرابی پیش آمده در سیستم تنظیم حرارت کپسولش و ترس زیاد، مدت کوتاهی پس از پرتاب مرده بود. قبل از پرواز تاریخی یوری‌گاگارین به فضا در ۱۲ آوریل ۱۹۶۱، حداقل ۱۰ سگ دیگر به فضا ارسال شدند. به این آمار باید تعداد زیادی پروازهای زیرمداری را نیز اضافه کرد.  همه اینها به خاطر اطمینان از عملکرد سیستمها و زیرسیستمهای حفاظت از حیاتی بود که برای سفر انسان به فضا طراحی شده بودند.

ایالات متحده آمریکا اما همچنان پروازهای زیرمداری خود را ادامه می‌داد و هنوز فناوری لازم برای پرواز مداری در این کشور به حد کافی توسعه داده نشده بود. در ۲۸ می ۱۹۵۹ دو میمون به نامهای ایبل (Able) و بیکر (Baker) نام خود را به عنوان نخستین میمونهایی که از یک پرواز زیرمداری جان سالم به در برده بودند، ثبت کردند.

این میمونها سوار بر راکت ژوپیتر AM-18 تا ارتفاع ۵۸۰ کیلومتری بالا رفتند و حدود ۹ دقیقه بی‌وزنی را تجربه نمودند. کل زمان پروازشان ۱۶ دقیقه بود که در طی این مدت به حداکثر سرعتی معادل شانزده هزار کیلومتر بر ساعت رسیدند.

حداکثر شتابی که این دو میمون تجربه کردند ۳۸ برابر شتاب جاذبه زمین بود.

Space monkey "Baker" rode a Jupiter IRBM into space in 1959.
بیکر، میمون فضانوردی که در سال 1959 سوار بر ژوپیتر پروازی زیرمداری را تجربه کرد.                                                   منبع تصویر

 جالب است بدانید که فضانوردان امروزی، حداکثر برای تحمل ۸ برابر شتاب جاذبه زمین آموزش می‌بینند. میمونها پس از فرود در سلامت کامل بودند. ایبل چهار روز بعد زمانی که پزشکان تلاش داشتند ابزار دریافت اطلاعات زیستی را از بدنش خارج کنند، در اثر حساسیت به ماده بیهوشی، مرد. اما بیکر تا سال ۱۹۸۴ زنده بود و در مرکز راکت و فضای ایالات متحده نگهداری می‌شد.

در ۱۹ آگوست ۱۹۶۰، شوروی سابق دو سگ به نامهای بلکا و استرلکا را سوار بر اسپوتنیک۵ به فضا پرتاب کرد. آنها به سلامت به زمین بازگشتند و اولین پستانداران جهان شدند که پس از یک پرواز مداری، زنده به زمین رسیده بودند. در سال ۱۹۶۱، خروشف رئیس جمهور وقت شوروی سابق یکی از توله‌های استرلکا که بعد از سفر فضایی مادرش به دنیا آمده بود را به دختر کندی، رئیس جمهور وقت آمریکا هدیه داد. قطعاً این هدیه سیاسی که نشانه‌ای از برتری فناوری فضایی روسها بر آمریکاییها بود به مذاق کندی خوش نیامد. مسابقه فضایی که با پرتاب اسپوتنیک۱ به فضا رسماً آغاز شده بود اکنون در مرحله چشم و هم چشمی در ارسال حیوانات بیشتر و متنوع‌تر به فضا قرار داشت.

Postage stamp issued in 1992 by the Comoro Islands, from a set depicting space animals, including Felicette (probably) shown here
تمبر یادبود به افتخار سفر اولین گربه جهان به فضا

در این میان اما سایر کشورها نیز بی‌کار ننشسته بودند. فرانسه در سال ۱۹۶۳ یک گربه به نام فلیکس (Felix) را به فضا فرستاد. فلیکس گربه ولگردی که از خیابانهای پاریس راهی فضا شده بود زنده به زمین بازگشت. محفظه این گربه که در نوک یک راکت فرانسوی ورونیکا AG1  نصب شده بود از پایگاه موشکی فرانسه واقع در صحرای الجزایر٬ پرتاب و پس از رسیدن به ارتفاع ۲۰۰ کیلومتری از موشک حامل جدا شده و با چتر نجات فرود آمد. اما گربه دوم که در ۲۴ اکتبر ۱۹۶۳ پرتاب شده بود در فضا جان داد. آخرین باری که فرانسه حیوانی را به فضا پرتاب کرد سال ۱۹۶۷ بود که دو میمون به فضا فرستاده شدند.

چین هم با ارسال موش در سالهای ۱۹۶۴ و ۱۹۶۵ و دو سگ در سال ۱۹۶۶ نام خود را به عنوان چهارمین کشور دنیا با قابلیت ارسال و بازیافت محموله زیستی به فضا ثبت نمود.

در سال ۱۹۶۶ کشور شوروی سابق دو سگ به نامهای وتروک (Veterok) و اُگلیوک (Ugolyok) را در قالب برنامه وسخود به فضا فرستاد که ۲۲ روز در فضا بودند. این رکورد زمانی اقامت در فضا برای سگها تا به امروز پابرجا مانده است. روسها همچنین در سال ۱۹۶۸ اولین محموله زیستی سیاره زمین را به فضای ماورای زمین و به مدار ماه فرستادند. این محموله شامل لاکپشت، مگس، کرم و دیگر نمونه‌های بیولوژیکی بود.

پس از این دوران شاهد هستیم که حیوانات فراوانی همراه با زیست‌شناسان و یا به تنهایی سوار بر ماهوارههای بیولوژیکی راهی مدار زمین و یا حتی سطح ماه شده‌اند تا بشر با مطالعه عکس‌العمل موجودات زنده در فضای ماورای جو، مقدمات ساخت نخستین کلونیهای فضایی را آماده سازد. امروز با توجه به نقشه‌های بلندپروازانه انسان برای سفر به مریخ و لزوم کاشت گیاه در فضا و یا شاید پرورش حیوانات در سطح سایر سیارات منظومه شمسی به منظور تغذیه فضانوردان، مطالعات بسیار گسترده‌ای در این زمینه انجام می‌گیرد و روزی نیست که در مبحث زیست‌شناسی فضایی شاهد روشن شدن بخش تاریک دیگری از انبوه نادانسته‌های بشر نباشد.

قسمت اول | قسمت دوم

 

به منظور تهیه این مقاله از منابع زیر استفاده شده است.
    ...
 Animals in space
    ...
 Animals in space: from research rockets to the space shuttle
   ...  The first animal in space

دانش فضایی خواندن مطالب زیر را نیز به شما توصیه می‌کند:
    ...
 تأثير تشعشعات كيهانی بر اسكلت فضانوردان
    ...
 گياهانی كه برای سفر به مريخ آماده می‌شوند
    ...  آینده فعالیتهای فضایی بشر
    ...  فناوری فضایی
 

. شهرام يزدان‌پناه، پژوهشگر دانش و فناوری فضايی .

شهرام یزدان‌پناه   تاریخچه سفر به فضا   مسابقه فضایی   نخستین‌ها در فضا   فضانوردان   حیوان در فضا   محموله زیستی در فضا   موسسه طبیعت آسمان شب   

کلیدواژه‌ها:

ارسال به بالاترین  ارسال به دنباله  ارسال به فیس‌بوک  ارسال به دلیشز  ارسال به گوگل بوکمارک  ارسال به گوگل باز  ارسال به کلوب دات کام  


آخرین مطالب منتشر شده در دانش فضایی

چند مطلب تصادفی از دانش فضایی

نظر شما چیست؟                         
 
*  نام و نام خانوادگی
*  پست الکترونیک
(نمایش داده نخواهد شد)
آدرس وبگاه

دانش فضایی همواره آماده پاسخگویی به پرسش‌های شما درباره مقالات منتشر شده٬ است .

شما همچنین می‌توانید با استفاده از این فرم اطلاعات تکمیلی خود را درباره این مطلب با سایر خوانندگان دانش فضایی به اشتراک بگذارید.

 

صفحه نخست

رویدادهای فضایی

مقاله‌های علمی

مراكز فضایی دنیا

اینترنت و فضا

ارتباط با ما

درباره دانش فضایی

انوشه انصاری

ایران در فضا

رادیو دانش فضایی

تلویزیون دانش فضایی



آخرین مطلب:

 

RSS Feed

با عضو شدن در لیست علاقمندان دانش فضایی، اولین کسی باشید که مطالب این وب‌سایت را می‌خوانید٬ می‌بینید یا می‌شنوید:

::  عضو شوید  ::


دوست دانش فضایی شوید

فیدبرنر دانش فضایی دانش فضایی در توییتر دانش فضایی در فیس‌بوک دانش فضایی در فرندفا دانش فضایی در پیغامک 

تبلیغات
موسسه طبیعت آسمان شب٬ فروشنده انواع تلسکوپ و دوربین دوچشمی٬ میکروسکوپ٬ لوازم عکاسی٬ سه پایه و مقر٬٬ کتاب و پوستر و طراح و سازنده انواع رصدخانه و آسمان نما
خرید و فروش انواع تلسکوپ
 

 

معرفی یک کتاب فضایی
معاهدات و اصول فضای ماورای جو سازمان ملل متحد
معاهدات و اصول ماورای جو سازمان ملل متحد

 

دانشنامه فضایی٬ سازمان فضایی ایران
مجله نجوم
پارس اسکای

آویا٬ پایگاه اطلاع‌رسانی هوافضای ایران

نظر خود را درباره دانش فضایی به آلکسا بگویید

قطار وبگردی

ايروشاپ٬ اولين فروشگاه اينترنتي تخصصي مهندسي هوافضا

پرسش و پاسخ‌های کانوت

صفحه نخست   .  درباره دانش فضایی   .  نقشه سايت   .  تماس با دانش فضایی  انوشه انصاری٬ بانوی ایرانی در فضا

 برداشت از مطالب وب‌سايت   دانش فضایی  به شرط ذكر منبع و ايجاد لينك به صفحه مطلب مورد نظر،  آزاد است