دانش فضایی

دانش فضایی

صفحه نخست . رویدادهای فضایی . گامی دیگر به سوی کشف حیات فرازمینی

 

جمعه, ۳۱ شهریور ۱۳۹۶

این مطلب تا کنون ۱۰۴۹۱ بار خوانده شده است

جمعه، ۲۵ آذر ۱۳۹۰

گامی دیگر به سوی کشف حیات فرازمینی

 
گامی دیگر به سوی کشف حیات فرازمینی

متفکران هر بار که به انسان و جهان پیرامون او می اندیشند با این سوال روبه‌رو می شوند که آیا زمین تنها مهد حیات و انسان تنها موجود هوشمند کائنات است؟ قرنها است که بشر برای یافتن پاسخ این پرسش تلاش می کند. اما فقط این اواخر بود که با استقرار تلسکوپ فضایی کپلر در مدار، کاوش رسمی برای یافتن سیاراتی که احتمال حیات در آنها بیشتر است، آغاز شده است. کپلر۲۲ب گرچه اولین سیاره فراخورشیدی نیست که توسط این تلسکوپ کشف می شود اما نخستین سیاره کاندید برای میزبانی از حیات در خارج از منظومه شمسی است.

 

منبع:  گامی بلند به سوی حیات فرازمینی  .

آیا ما تنها هستیم؟آیا زمین دردانه جهان عظیمی است که در آن زندگی می‌کنیم؟ یا جهان پهناور ما با چنان عرض و طولی که در تصور نمی‌اید، تنها در سیاره فیروزه‌ای ماست که شرایط زیستن را پنهان کرده است؟ یا در سراسر دشت بی‌پیان ستاره‌ها واحه دیگری برای زیستن یافت نمی‌شود؟ یا ما تنها هوشمندان و جانداران عرصه بی‌پیان گیتی هستیم؟

در طول تاریخ تنها دانشمندان نبوده‌اند که سعی می‌کرده‌اند به این پرسش‌ها پاسخ دهند. فلاسفه و متفکران هر بار که به انسان و جهان او اندیشیده‌اند با این سوال روبه‌رو شده‌اند. یا سیاره ما تنها مهد حیات در جهان و انسان تنها موجود هوشمند کائنات است؟ رساله‌های فلسفی و عرفانی فراوانی در این باب نوشته شده است، اما سوال هنوز باقی است، اما اینک در آخرین دهه قرن ۱۴ خورشیدی، انسان به جایگاهی رسیده که این بار با ابزار علم به تلاش برای پاسخ به این پرسش برآمده است.

در چند دهه اخیر برای پاسخ دادن به این پرسش گام‌های متعددی برداشته شده و البته راه‌های متفاوتی پیموده شده است. یک راه برای پیدا کردن نشانه‌های زندگی، جستجوی خانه به خانه است. این‌که به گوشه و کنار جهان سر بزنیم و خود یا ابزارهای دقیقمان را به آنجا بفرستیم تا آزمایش‌های دقیقی را به انجام برسانند و نتیجه را برای ما ارسال کنند. شاید بتوانیم به این طریق ردی و نشانه‌ای از حیات پیدا کنیم. این راه شاید یکی از مطمئن‌ترین راه‌ها برای جستجوی حیات باشد، اما متاسفانه چندان امکان‌پذیر نیست و علت آن هم پهناوری جهان ماست.

ما تاکنون، سفاین و کاوشگرهای فراوانی به ماه، مریخ، زهره، اقمار مشتری و زحل اعزام کرده‌ایم اینک کاوشگری در راه رسیدن به سیاره کوتوله پلوتو است و پیشقراول کاروان فضایی بشر پس از قریب به ۲۵ سال سفر تازه به ۱۸ میلیارد کیلومتری خورشید رسیده است. جایی که هنوز قلمرو خورشید ما به شمار می‌رود. اگر این سفینه بخواهد به نزدیك‌ترین ستاره همسایه ما که تنها در فاصله ۴ سال نوری از ما فاصله دارد، برسد با سرعتی که دارد باید چند هزار سال دیگر در راه باشد. حال در نظر بگیرید وسعت جهانی که در آن زندگی می‌کنیم. قطر کهکشان ما حدود ۱۰۰ هزار سال نوری است و این کهکشان در بردارنده بیش از ۲۰۰ میلیارد ستاره است. این کهکشان یکی از میلیاردها کهکشان شناخته شده جهان است و برای بررسی از نزدیک همه نقاط جهان شاید به زمانی بیش از سن کل جهان و هزینه‌ای بیشتر از تمام امکانات مالی بالقوه سیاره زمین نیاز است.



... جستجو برای یک همدم فضایی

به یاد داشته باشید که جستجو در منظومه شمسی خود ما هنوز کامل نشده است. راستش را بخواهید ما هنوز زمین خودمان را هم کامل جستجو نکرده‌ایم. هنوز مریخ ممکن است نوعی حیات ابتدایی نامکشوف در دل خود داشته باشد یا اروپا، قمر شگفت‌انگیز مشتری یا انسلادوس در مداری به دور زحل شاید ما را به دیدار حیاتی متفاوت در منظومه خودمان راهنمایی کند.

یکی از راه‌های دیگر این است، به جای این که مستقیما به دنبال حیات بگردیم به دنبال ظروفی بگردیم که در آنها حیات ـ حداقل به شکلی که ما می‌شناسیم ـ بتواند رشد کند. می‌دانیم روی زمین حیات وجود دارد پس اگر جای دیگری در کیهان باشد که به سیاره ما شبیه باشد احتمال وجود حیات در آن وجود دارد، البته این به معنی آن نخواهد بود، اگر چنین سیاره‌ای را یافتیم وجود حیات در آن قطعی است، اما شانس بیشتری نسبت به نقاط دیگر کیهان دارد.

اما زمین در منظومه شمسی چه ویژگی‌های منحصر به فردی دارد که می‌توانیم آن ویژگی‌ها را در دوردست‌ها نیز مورد بررسی قرار دهیم؟ زمین سیاره‌ای زنده است، روی آن آب مایع وجود دارد که شاید یکی از الزام‌ها یا حداقل تقویت‌کننده‌های اساسی شانس وجود حیات باشد. چرخه‌های آب و هوایی روی آن فعال هستند و این به خاطر وجود جو مناسب این سیاره است. جوی که نه آنچنان غلیظ است که فشار خردکننده‌اش و اثر گلخانه‌ی‌اش جهنمی مانند سطح سیاره زهره را ایجاد کند و نه آنچنان ضعیف و رقیق مانند مریخ امروز، ماه یا عطارد که هر موجود زنده‌ای در مقابل تابش‌های کیهانی و شرایط اقلیمی آن تاب مقاومت را از دست بدهد.

نمودار منطقه حیات بر حسب  اندازه و فاصله از ستاره مرکزییکی از دلایلی که زمین توانسته جو متعادلی داشته باشد و در عین حال از وجود آب روی خود حمایت کند به دلیل فاصله‌ای است که از ستاره مادرش دارد. اگر زمین اندکی از آنچه هست به خورشید نزدیك‌تر می‌بود دمای آن به حدی افزایش پیدا می‌کرد که گازهای تشکیل‌دهنده جو آن فرار می‌کردند و دمای سطح سیاره افزایش می‌یافت و آب مایع نمی‌توانست روی آن باقی بماند و شرایطی مانند سیاره عطارد برای آن ایجاد می‌شد. از سوی دیگر اگر زمین دورتر از مکان کنونی‌اش به دور خورشید بود، انرژی دریافتی از خورشید توسط این سیاره کاهش می‌یافت و منابع آبی در صورت وجود یخ می‌زدند و سرمای بیش از حد امکان شکل‌گیری حیات را به زمین نمی‌داد. به همین دلیل زمین دقیقا در جای درستی قرار گرفته است. منطقه‌ای که اخترشناسان به آن کمربند حیات ستاره‌ای می‌گویند. این کمربند به منطقه‌ای در اطراف یک ستاره گفته می‌شود که دما در آن به گونه‌ای است که سیاره می‌تواند جو خود را حفظ کند، آب مایع را بر سطح خود نگاه دارد و از وجود حیات، به شکلی که امروزه می‌شناسیم محافظت کند.

تکرار این نکته مفید است که قرار گرفتن یک سیاره در کمربند حیات نه شرط لازم برای شکل‌گیری حیات است و نه شرط کافی. زهره در لبه همین کمربند حیات قرار دارد ولی به دلیل وجود گازهای گلخانه‌ای و جو غلیظش تنوره‌ای گرم و سوزان با باران‌های اسیدی را پدید آورده که تکامل حیات حتی برای جان سخت‌ترین گونه‌ها نیز دشوار است. از سوی دیگر قمر اروپا که این روزها از آن به یکی از شانس‌های وجود حیات در منظومه شمسی و در اعماق اقیانوس‌های یخ‌زده‌اش نام می‌برند، بسیار دورتر از این ناحیه و در اطراف سیاره مشتری است.

حضور یک سیاره در این کمربند، فقط شانس وجود حیات و امکان پیدایش آن را افزایش می‌دهد. ضمن این که وقتی به سراغ سیاره‌های بسیار دور دست می‌رویم شاید نتوانیم جزئیات سطح و جو آنها را بررسی کنیم، اما می‌توانیم ببینیم کهتلسکوپ فضایی کپلریا در چنین فضایی قرار دارند و می‌توانند نامزد مناسبی برای یک سیاره زیست‌پذیر باشند یا نه؟ و این کاری است که فضاپیمای کپلر انجام داد و در هفته گذشته موفق شد یکی از روزهای تاریخی دانش سیاره‌شناسی و علوم فضایی را به نام خود ثبت کند. فضاپیمای کپلر یک تلسکوپ فضایی با میدان دید باز است که به طور منظم از ۱۵۰ هزار ستاره موجود در میدان دیدش (که در طول ماموریت ثابت باقی می‌ماند)‌ نورسنجی می‌کند. اگر اینقدر خوش‌شانس باشیم که در اطراف این ستاره‌ها سیاره‌ای در حال گردش باشد و مدارش بر خط دید ما منطبق باشد آن گاه هر بار که سیاره از مقابل ستاره مادرش عبور می‌کند افتی در میزان تابش آن ایجاد می‌شود. به این ترتیب می‌توان با بررسی منحنی نوری ستاره‌ها متوجه حضور یک سیاره در اطراف آن شد و مشخصاتی از آن را به دست آورد.



... پله پله تا کشف حیات در سیاره‌ای دیگر

کپلر تاکنون تعداد بسیار زیادی از سیارات فراخورشیدی را با این روش پیدا کرده است، اما آنچه اتفاق هفته گذشته را متمایز می‌کرد تشخیص نوع خاصی از سیاره‌ها بود. در ماه فوریه کپلر ۵۴ جرم را تفکیک کرد که احتمال می‌رفت سیارات فراخورشیدی باشند که در کمربند حیات ستاره مادرشان قرار دارد، اما برای تایید این حدس‌ها دانشمندان باید منتظر تکرار تناوب سیاره‌ها و گذر مجددشان از مقابل ستاره خود می‌ماندند.سیاره فراخورشیدی کپلر 22-بی بسیار به زمین شباهت دارد سرانجام هفته گذشته دانشمندان اعلام کردند موفق شدند تایید لازم برای اولین عضو این فهرست را به دست آورند. سیاره‌ای که کپلر۲۲ب نامیده شده است در فاصله ۶۰۰ سال نوری از زمین قرار دارد. ستاره‌ای که این سیاره به دور آن می‌گردد تقریبا مشابه ستاره ما خورشید است. بررسی‌ها نشان داد این سیاره هر ۲۹۰ روز یک بار به دور ستاره مادرش می‌چرخد و محاسبه مدار آن مشخص کرد که این سیاره درون منطقه کمربند حیات ستاره قرار دارد. این اولین باری است که وجود سیاره‌ای در کمربند حیات یک ستاره تایید می‌شود، اما هنوز گام‌های زیاد دیگری باید برداشته شود. هنوز خیلی زود است که نام این سیاره را همزاد یا مشابه زمین بگذاریم و خود را آماده دیدن موجودات فضایی هوشمند دیگری کنیم. شعاع این سیاره حدودا دو و نیم برابر شعاع زمین است و بررسی‌های فعلی هنوز مشخص نکرده‌اند که یا کپلر۲۲ب، سیاره‌ای سنگی مانند زمین است یا سیاره‌ای گازی مانند مشتری است. هنوز تا تایید این‌که این سیاره که ابعاد یک ابَر زمین را دارد زمین مانند است یا نه فاصله داریم، ولی نکته مهم این است که کمتر از ۲ دهه پس از کشف نخستین سیاره فراخورشیدی می‌گذرد و حالا سیاره‌ای در کمربند حیات یک ستاره دیگر کشف شده است.

کشف این سیارات البته فقط ما را گامی به پیدا کردن حیات نزدیک می‌کند. برای دانشمندان علاوه بر آن سوال اصلی درباره حیات این نکته بسیار مهم است که به درک کاملی از تحول سیارات و چگونگی آغاز و پیانشان دست پیدا کنند. این بررسی به آنها کمک می‌کند تا نسبت به فرایند تحول زمین و منظومه شمسی خود ما نیز درک بهتری پیدا کنند.

داستان سیاره‌های فراخورشیدی هر روز، به فصل‌های هیجان‌انگیزتری می‌رسد و پله‌پله انسان را برای روزی آماده می‌کند که با سیاره‌ای که میزبان گونه دیگری از حیات است مواجه شویم. کسی چه می‌داند شاید پیش از آن که نسل انسان منقرض شود این شانس را پیدا کنیم که بتوانیم موجودات هوشمند دیگری را در گوشه‌ای دیگر از جهان شناسایی کنیم. چنان روزی نه‌تنها مهم‌ترین روز تاریخ بشر که شاید مهم‌ترین روز در تاریخ تمدن نو یافته نیز خواهد بود.

. پوریا ناظمی، روزنامه‌نگار علمی، مدرس و مروج نجوم  .
 

اگر به موضوع سیارات فراخورشیدی علاقمند هستید حتما مقاله‌های زیر را نیز مطالعه فرمایید:
 
       ... کپلر پنج سیاره فراخورشیدی جدید شکار کرد!
 
       ... جستجوی حیات در سیارات فراخورشیدی
 
       ... سفری به دنیای سیارات فراخورشيدی
        ... جهانی پر از سیارات فراخورشیدی٬ ‌مانند زمین

رویدادهای فضایی   پوریا ناظمی   سیارات فراخورشیدی    تلسکوپ فضایی کپلر    حیات فرازمینی   کمربند حیات   کپلر۲۲ب   

کلیدواژه‌ها:

ارسال به بالاترین  ارسال به دنباله  ارسال به فیس‌بوک  ارسال به دلیشز  ارسال به گوگل بوکمارک  ارسال به گوگل باز  ارسال به کلوب دات کام  


آخرین مطالب منتشر شده در دانش فضایی

چند مطلب تصادفی از دانش فضایی

::  زهرا راد  ::
سلام
واقعا استفاده کردم. با اینکه زیاد با سبک نوشتاری آقای ناظمی آشنا نیستم ولی از ابتدای خواندن این متن انتظار داشتم که این مطلب مال ایشون باشد.
سبک نگاه آقای ناظمی به پدیده‌ها جالب و به نوعی منحصر به فرد است. ممنون از اطلاع رسانی خوبتون

ممنون از شما که به دانش فضایی لطف دارید و ممنون از تعاریف گرمتان درباره آقای ناظمی. همه ما در دانش فضایی از خواندن مطالب ایشان مثل شما لذت می‌بریم.

دانش فضایی:

::  مهسا نوروزی  ::
خیلی وب پر محتوای خوبی دارید به شرطی که در مورد موجودات فرازمینی بیشتر مطلب بگذارید چون تحقیق مدرسه ی ما در این رابطه است.

چشم حتما

دانش فضایی:

::  عاطفه کارگران  ::
سلام ممنون از لطف تون راستش خیلی ااستفاده کردم من مطالب زیادی در مورد این موجودات خوندم و حالا هم یک تحقیق خیلی مهم و محکم در این باره دارم می تونم روی کمک شما حساب کنم خوامش می کنم بهم کمک کنید خیلی مهم ها

اگر بتوانیم کمکی بکنیم باعث افتخار خواهد بود. شما امر بفرمایید ما چگونه در خدمتتان باشیم.

دانش فضایی:

::  آرمان رضائی  ::
سلام مطالب جالب و مفیدی بود ممنون
لطفا مطالب بیش تری با همین موضوع همراه با منبع بذارید

::  شایان  ::
سلام یه نظریه از خودم :)
همونطور که میدونیم جهان هستی بی پایانه پس به طور حتم در این جهان بی پایان موجود زنده و حتی موجود زنده هوشمند وجود داره ما خودمون رو خیلی باهوش میدونیم البته تاریخ تمدن انسان خیلی کمه و تازه 100 ساله پیشرفت علمی کردیم. پس هنوز علم ما قد نمیده با سرعت بیشتر از نور حرکت کنیم تا به موجودات فضایی برسیم از اونور موجودات فضایی هم که به فرض باهوش هستند فرض میکنیم چند ملیارد سال قدمت دارن و علمشون به طبع بیشتر از ماست پس انتظار میره اونها مارو پیدا کنن ولی اونها هم نتونستن به سرعت بالا تر از صوت دست پیدا کنن. پس یا از نظر علمی نمیشه به سرعت صوت دست یافت و یا هیچ موجود دیگه ای به جز ما وجود نداره. که با توجه به بی پایان بودن جهان و ساده بودن شرایط زندگی در سیاره دیگه امکان نداره موجود فضایی نباشه پس نتیجه میگیریم نمیشه به سرعت بیشتر از صوت دست یافت. فرض خلف باطل حکم برقرار است :D

حتما منظور شما سرعت بیشتر از نور است وگرنه سرعت بیشتر از صوت که خیلی وقت است دیوارش را شکسته ایم

دانش فضایی:

::  رضا عنایت  ::
با سلام
وبلاگ بسیار خوبی دارید.
اگر با تبادل لینک موافقید.
من را با نام فضا علمی لینک کنید..
بعد بیایید به وبلاگ من و بگویید شما را با چه نامی لینک کنم

چشم قربان
امر دیگری اگر داشتید فقط کافیست سوت بزنید!
ما همیشه در خدمت عالیمقامی چون شما هستیم

دانش فضایی:

::  رضا کیانی  ::
با سلام به همگی
شما میگید تو این دنیای بزرگ و پر کهکشان ما تنها نیستیم منم قبول دارم چون خاصیت کهکشان وجود حیات است چنان که منظومه شمسی هم در کهکشان راه شیری قرار گرفته است ولی میخواید با هم یه مطلبی رو بخونیم من طی تحقیقاتم از طریق سایتها متوجه خیلی کارها شدم میدونید میلیاردها و یوروها در دانشگاه های علمی آمریکا و کشورهای دیگه عرض یک ماه پولارو خرج چی میکنن :( نامرئی کردن انسان )اینها میخواین با نظریه های دانشمندان گذشته این کارها روعملی کنند و با این کار روی یک آدم آزمایشاتی رو انجام بدن و غیب شه بره درون چاله سیاه و بیفته تو کهکشان دیگه و از آنجا اطلاعات بیاره چون فقط این راه برای سفر کهکشانی وجود داره وگرنه با هیچ سفینه و شی پر سرعتی نمیشه از کهکشان راه شیری خارج شی شده 30 سال طول میکشه پس این امکان نداره و فقط یه راه میمونه (نامرئی)کردن و چرا این کارها رو میکنن!اینها میدونن که منظومه شمسی یا کهکشان راه شیری یه روزی نابود میشه میخواین سفرکنن به جای دیگه تا اونجا نسل بشر ادامه پیدا کنه ولی نمیتونن چون در قیامت کل دنیا نابود میشه .
حالا میخواهید بریم بر اثبات نازل شدن قرآن از جانب خداوند یگانه و انگشت بر دهن ماندن؟ چه طور!به کمک سوره طارق: خاصیت جالب این سوره اینجاست که به تفکرات آدم که در نوشته های بالا شد جواب میده! از اول سوره طارق خیلی جالبه که قسم بر آسمان و ستاره های درخشان گفته شده و کوبنده شب که میفرماید تو چه میدانی که کوبنده شب چیست و همین طور است نمیدانیم .بعد در آیه 6و7 به وجود آمدن انسان از آبیست که یک قدرتی بر ساختار جنین وجود دارد، حالا اینجا رو گوش کن مگه اینا نمیخوان که خودشونو از مرگ نجات بدهند؟در آیه 10 فرموده برای او هیچ نیرو ویاوری نیست، چه لزومی دارد از اول آیه بحث نجومی بوده بعد این طور جواب خوش خیالها را بدهد! بعد کافرا میگن کهکشانها از انفجار بزرگ به وجود اومده حالا همین سوره جواب اینارو میده آیه 11 و12 بزارید اول یه چیزی بگیم اگه با انفجار بیگ بنگ ما به دنیا اومدیم پس چرا در منظومه شمسی فقط زمین؛ درخت و خوردنی داره ! اگه انفجار بزرگ باعث این کارا شده چرا در همه سیاره های منظومه امکان زندگی فراهم نشده یه حیوانی میافتاد تو سیاره نپتون یکیش میافتاد تو سیاره زهره یه آدم میافتاد تو زمین اون یکی میافتاد پلوتون چرا همه یه جا جمع شده اند!بعد در آیه 11 و12 میفرماید سوگند به آسمان پر باران . سوگند به (زمین) پر شکاف که گیاهان از آن میرویند . لا الله الا الله خداوند چنان جواب کافرا و دانشمندای کافر رو داده که خفه شن. با این آیه ها مگه خداوند مهربان انسان را از اشتباهاتش آگاه نمیکنه؟ بعد با تدبر خواندن این سوره مبارکه انسان به خدا اعتقاد میاره، بعد از این آیه های محکم در آیه 13 و14 میفرماید این قرآن هرگز شوخی نیست دیگه در آیه 15و16 هیشکی نمیتونه حرفی بگه حرفی نداره که بگه کافرا اعصبانی میشن کاری نمیتونن بکنن حرس وجودشونو میگیره آیه ها رو میسوزونن. اونی هم که عقلشو کار میندازه به سادگی ایمان میاره نه در این دنیا معذب میشه نه در دنیای ابدی . تنها این سوره نیست که آدم موهاش سیخ میشه همه سوره ها کمک میکنه که انسان بالیاقت یه ذره ایمانش سست نشه .
کلی سوره است که جواب کافران را میدهد در واقع خداوند مهربانی میکند تا کافران بیاند سر عقل آدم بشن ، ایمان بیارن ولی باز هم از نادانیشون دست بر نمیدارن میدونید چی میگند؟ میگن قرآن رو جن ها نوشتن! باز خدا مهربانی میکنه یه پیامبری میفرسته تا بر گفتشون پشیمون شن. کدام پیامبر؟سلیمان نبی (ع) اومد جن های (کافر)رو برده خود کرد، حالا اگه مرد هستند بازم بگن قرآن رو جن ها نوشتن جنی که نعوذبالله قرآن نوشت بیاد از خودش دفاع کنه برده نشه چرا نمیتونه!! واسه همین قرآن به روز است آن قرن نازل شد جواب بعضی کارای بی دینها رو داد دراین قرن هم میده. الله اکبر
اگه آیه برده شیطان رو هم میخواین: سوره (ص) آیه 37
انشالله در قیامت از بندگانی باشیم که خداوند در سوره الفجرآیه های 28و29و30 میفرماید
موفق باشید

راستش من همیشه نمره درس دینیم بد می شده است
ببخشید که نفهمیدم شما چه می فرمایید!!!

دانش فضایی:

::  ملیکا اکبری  ::
سلام این وب لاگ خیلی عالیه ولی اگریه ذره بیشتر در مورد فرا زمینی ها مطلب بذارید خیلی ممنون می شم

من هم موافقم
یکی به این پوریا ناظمی یک چیزی بگه که همش مخالف شبهه علم هستش!

دانش فضایی:

نظر شما چیست؟                         
 
*  نام و نام خانوادگی
*  پست الکترونیک
(نمایش داده نخواهد شد)
آدرس وبگاه

دانش فضایی همواره آماده پاسخگویی به پرسش‌های شما درباره مقالات منتشر شده٬ است .

شما همچنین می‌توانید با استفاده از این فرم اطلاعات تکمیلی خود را درباره این مطلب با سایر خوانندگان دانش فضایی به اشتراک بگذارید.

 

صفحه نخست

رویدادهای فضایی

مقاله‌های علمی

مراكز فضایی دنیا

اینترنت و فضا

ارتباط با ما

درباره دانش فضایی

انوشه انصاری

ایران در فضا

رادیو دانش فضایی

تلویزیون دانش فضایی



آخرین مطلب:

 

RSS Feed

با عضو شدن در لیست علاقمندان دانش فضایی، اولین کسی باشید که مطالب این وب‌سایت را می‌خوانید٬ می‌بینید یا می‌شنوید:

::  عضو شوید  ::


دوست دانش فضایی شوید

فیدبرنر دانش فضایی دانش فضایی در توییتر دانش فضایی در فیس‌بوک دانش فضایی در فرندفا دانش فضایی در پیغامک 

تبلیغات
موسسه طبیعت آسمان شب٬ فروشنده انواع تلسکوپ و دوربین دوچشمی٬ میکروسکوپ٬ لوازم عکاسی٬ سه پایه و مقر٬٬ کتاب و پوستر و طراح و سازنده انواع رصدخانه و آسمان نما
خرید و فروش انواع تلسکوپ
 

 

معرفی یک کتاب فضایی
معاهدات و اصول فضای ماورای جو سازمان ملل متحد
معاهدات و اصول ماورای جو سازمان ملل متحد

 

دانشنامه فضایی٬ سازمان فضایی ایران
مجله نجوم
پارس اسکای

آویا٬ پایگاه اطلاع‌رسانی هوافضای ایران

نظر خود را درباره دانش فضایی به آلکسا بگویید

قطار وبگردی

ايروشاپ٬ اولين فروشگاه اينترنتي تخصصي مهندسي هوافضا

پرسش و پاسخ‌های کانوت

صفحه نخست   .  درباره دانش فضایی   .  نقشه سايت   .  تماس با دانش فضایی  انوشه انصاری٬ بانوی ایرانی در فضا

 برداشت از مطالب وب‌سايت   دانش فضایی  به شرط ذكر منبع و ايجاد لينك به صفحه مطلب مورد نظر،  آزاد است