دانش فضایی

دانش فضایی

صفحه نخست . مقاله‌های علمی . زندگی در فضا . سفرهای سرنشین‌دار فضایی در برابر اکتشافات روباتیک

 

سه‌شنبه, ۲ آبان ۱۳۹۶

این مطلب تا کنون ۵۲۸۸ بار خوانده شده است

یک‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شنبه، ۱۶ مهر ۱۳۹۱

سفرهای سرنشین‌دار فضایی در برابر اکتشافات روباتیک

 
سفرهای سرنشین‌دار فضایی در برابر اکتشافات روباتیک

از سالها پیش و مخصوصا از وقتی که بودجه فعالیتهای فضایی محدود شد و رقابتهای فضایی جای خودش را به همکاری‌های بین‌المللی داد و از وقتی که فناوری آنقدر پیشرفت کرد که ساخت روباتهای هوشمند میسر گردید٬ پرسشی بزرگ تصمیم‌گیران فضایی بزرگ جهان را به خود مشغول کرده است. آیا واقعا باید با وجود همه خطرات و هزینه های سرسام‌آور٬ باز هم به جای روباتهای دقیق و کم توقع٬ فضانوردان را برای یافتن پاسخ کنجکاویهایمان به فضای ماوراء جو بفرستیم؟

 

فضانورد آپولو۱۷ در حال راه پیمایی فضاییآیا ارزشش را دارد؟ مهم نیست در دهه ۶۰ میلادی در ایالات متحده آمریکا باشد یا دهه ۸۰ در چین یا دهه ۹۰ در هندوستان یا در اولین دهه قرن ۲۱ در تهران. ‌هر بار که ایده سفر انسان به فضا و اولویت‌های برنامه‌ فضایی سرنشین‌دار مطرح می‌شود این سوال خود را ‌ وارد بحث‌های عمومی ‌می‌کند. ‌آیا در زمان ما تلاش برای اعزام انسان به فضا ضروری یا لازم است؟ آیا اعزام انسان به فضا تنها راه کسب اعتبار و موفقیت در فتح فضاست؟ متاسفانه هیچ اجماعی در هیچ جای جهان در‌این‌باره وجود ندارد.

موافقان و مخالفان، استدلال‌های مهمی را مطرح می‌کنند و از سویی دیگر تجربه دیگران پیش روی ماست؛ تجربه‌ای که می‌تواند به سیاستمداران و طراحان برنامه‌های فضایی ـ ازجمله در کشور ما ایران ـ خطرها و فرصت‌های پیش روی‌ را در اعزام انسان به فضا گوشزد کند.

فضانورد یا روباتسفرهای سرنشین‌دار فضایی٬ آری یا خیر؟


.   موافقان چه می‌گویند؟
«زمین گهواره بشریت است، اما هیچ کودکی را نمی‌توان تا ابد در گهواره خود نگاه داشت.» این جمله معروف تسیلکوفسکی، یکی از بانیان و ایده‌پردازان اصلی برنامه‌های فضایی شوروی بود و ایده اصلی و گوهر استدلال‌های موافقان سفر انسان به فضا را در دل خود دارد.

آینده انسان در فضاست. کافی است به دنیای اطرافمان نگاهی بیندازیم. با افزایش بهداشت، عمر متوسط انسان‌ها افزایش یافته است.جهان با بحران جمعیت و کمبود منابع اولیه دست به گریبان است. آب آشامیدنی محل نزاع جهانی است. جنگل‌ها و منابع طبیعی زمین از دست رفته و انسان را با خطر مواجه کرده است و تامین غذای بشر دشوار شده و منابع معدنی مورد نیاز برای ادامه تمدن به سرعت رو به اتمام می‌رود. در همان حال، جمعیت به شکل انفجار گونه‌ای در حال افزایش است.

گرمایش جهانی، همه سیاره را زیر سلطه خود دارد. از سوی دیگر فرصت‌هایی در فضا در اختیار ماست. سیارك‌های اطراف زمین سرشار از منابع معدنی غنی هستند که معدنکاران فضایی می‌توانند از آن برای تامین بخشی از منابع مورد نیاز زمین استفاده کنند. ماه و مریخ می‌توانند میزبان نخستین کلونی‌های زمینی‌ها شوند.

کلونی مریخی حتی دانشمندان از الان به فکر کولونایز کردن (مسکونی کردن)‌ یا زمین‌سان‌سازی مریخ هستند و فرایندی طولانی که طی آن مریخ به سیاره‌ای زیست‌پذیر و مهاجرپذیر برای زمینیان بدل شود. تلاش جهت ساختن پایگاه‌هایی برای انسان در سایر سیارات فراتر از مساله فناوری بوده و این روزها به عنوان یک ضرورت اخلاقی برای آینده مطرح است. از سوی دیگر این تلاش‌ها دستاوردهای فوری و آنی برای ما دارد.

دستیابی به فناوری اعزام انسان به فضا، یک کشور را در باشگاه کوچکی از کشورهای صاحب فناوری فضایی قرار می‌دهد که موجی از غرور ملی را ایجاد می‌کند. برای اعزام انسان به فضا هزاران خرده‌فناوری باید توسعه یابد و ده‌ها هزار شغل جدید ایجاد می‌شود و این برنامه نیازمند توسعه آموزش در مدارس و دانشگاه‌ها و ترویج علم است و از سوی دیگر، محصولات جنبی فراوانی از صنایع غذایی گرفته تا کشاورزی و مهندسی و پزشکی به همراه می‌آورد که به صورت آنی بشر و البته کشور را منتفع می‌کند. با این کار ما وارد بازی جهانی می‌شویم و در توسعه علم نقش بازی می‌کنیم.


.   مخالفان چه می‌گویند؟
مخالفان سفرهای سرنشین‌دار هم گفته تسیلکوفسکی را تکرار می‌کنند. آنها هم در ضرورت این که انسان باید از گهواره قدم به بیرون بگذارند شکی ندارند، اما در روش‌ها، اختلاف‌نظرهای جدی‌ای با هواداران پروژه سفرهای سرنشین‌دار دارند. آنها استدلال می‌کنند قبل از این که بشر پای خود را بیرون از گهواره بگذارد باید جای پای خود را بشناسد. امروز و درآغاز قرن ۲۱ می‌دانیم سفر انسان به فضا امکان‌پذیر است و فرستادن انسان به مدار زمین را اگر به عنوان یک پروژه مستقل و تنها بنگریم، هیچ دستاوردی ندارد. بودجه‌ای که برای چنین ماموریتی خرج می‌شود، سرسام‌آور است.

فضانوردان پروژه آپولوزمانی که آمریکایی‌ها پروژه آپولو را برای ارسال فضانورد به ماه به انجام رساندند، بودجه ناسا به ۵ درصد بودجه دولت فدرال رسید. امروزه بودجه ناسا تنها نیم درصد بودجه فدرال است و از این بودجه یك‌سوم آن به بخش ماموریت‌های غیرسرنشین‌دار اختصاص پیدا می‌کند، اما همین مقدار اندک، تولید علمی بیش از هر حوزه دیگری را انجام می‌دهد.

سفاینی مانند ویجرها از منظومه شمسی قدم بیرون گذاشته‌اند. مریخ به قلمروی دائمی ربات‌های زمینی درآمده است و ماهواره‌های مداری دیدگاه ما از زمین، ماه و اعماق کیهان را تغییر داده‌اند. ماموریت‌های رباتیک در عین حال علاقه عظیمی به وجود می‌آورند که در توسعه علم نقش بازی می‌کنند و برای موفقیت در آن کماکان باید روی توسعه علم و بهبود سیستم آموزش در مدارس و دانشگاه‌ها و توسعه ریاضیات و علوم سرمایه‌گذاری کرد.

فناوری‌های استفاده شده در این ماموریت‌ها و پرتابه‌های مروبط به آن می‌توانند ایده‌های لازم را برای سفرهای انسانی در هر زمانی که ضرورت ایجاد کرد، تولید کنند. چرا وقتی می‌توان با بودجه یک ماموریت سرنشین‌دار سه روزه به مدار زمین که بار علمی چندانی هم ندارد، ده‌ها ماموریت مهم و پیشرفته رباتیک در سراسر منظومه شمسی را سامان بدهیم که اتفاقا به اعتبار علمی ما و باز شدن درها به سوی مشارکت‌های بین‌المللی کمک بیشتری می‌کند، وقت و سرمایه‌مان را روی پروازهای سرنشین‌دار مداری متمرکز کنیم که امروزه حتی
شرکت‌های خصوصی نیز آن را انجام می‌دهند؟


.   راه کدام است؟
کدام یک از این دو گروه درست می‌گویند؟ به نظر می‌رسد اینجا با شرایطی خاص روبه‌رو هستیم که هر دو طرف کاملا درست می‌گویند. علت آن که این دو دیدگاه اینک در برابر هم قرار گرفته‌اند محدودیت بودجه‌ای است که تصمیم گیران عرصه اکتشافات فضایی را مجبور می‌کند تا دست به انتخاب بزنند.(
بازگشت به ماه٬ شکست دوباره یک رویای چهل ساله) برای مثال ناسا پس از سال‌ها پیشگامی در هر دو حوزه سرنشین‌دار و رباتیک٬ اینک به طور جدی به پیوند این دو فکر می‌کند.

ارسال روبانات (ربات فضانورد شاغل در ایستگاه فضایی) و توصیه به کمیته سیاستگذرای مریخ برای همگرایی برنامه‌های سرنشین‌دار و رباتیک نشانه‌های این تلاش است، اما برای دیگرانی که تازه می‌خواهند به این حوزه قدم بگذارند، هدف مسیر را مشخص خواهد کرد. هدف از حضور در فضا چیست؟ تجربه کشورهای دیگر نشان داده است که می‌توان در مقطعی با سرمایه‌گذاری فراوان و در واقع نوعی دوپینگ مالی، یک برنامه فضایی به ظاهر پیشرفته را طراحی کرد، اما در طول زمان این برنامه پویایی خود را از دست می‌دهد.

 فضانورد در برابر روبونات
پس از سالها پیشتازی در عرصه سفرهای سرنشین‌دار فضایی٬ ناسا اکنون به جایگزین‌های روباتی برای فضانوردانش فکر می‌کند.

شوروی‌ها با این که پیشگامی فضا را به عهده داشتند، اما اینک به ارسال فضانورد به مدار با کمک همان فناوری سایوز محدود مانده‌اند. آنها حتی یک ماموریت رباتیک به مریخ را نتوانسته‌اند با موفقیت انجام دهند و آخرین تلاش آنها در این زمینه نیز در مدار زمین با شکست مواجه شد (ماموریت فوبوس گرانت). کشورهایی که در زمینه برنامه فضایی خود موفق و پویا عمل می‌کنند یا می‌خواهند چنین کنند باید هدف خود را از حضور در فضا مشخص کنند. آیا تنها نشان دادن توانایی‌های ملی مدنظر است یا حضوری طولانی و هدفمند؟ اگر هدف حضوری موثر و طولانی در فضا باشد باید توجه کرد که در این صورت پروژه فضایی دیگر یک پروژه مستقل نیست. باید اصلاحات اساسی در سیستم آموزش مدارس، دانشگاه‌ها و همچنین ترویج علم صورت بگیرد. جهان ما در حال تغییر است.

کشورهای نوظهور و قدرت‌های جدید در عرصه اقتصاد و فناوری یا طلوع کرده یا در حال طلوع هستند. فضا یکی از عرصه‌های ظهور این قدرت‌هاست و همیشه٬ درب برای همکاری‌های مشترک باز است. ایرانیان تجربه بی‌نظیر و راضی‌کننده مشارکت در پروژه شتاب‌دهنده بزرگ هادرونی در سرن ‌که منجر به کشف بوزون هیگز شد را به تازگی به دست آورده‌اند. این همکاری‌ها در مقیاس‌های بزرگ‌تر می‌تواند در برنامه‌های فضایی رباتیک / سرنشین‌دار با قدرت‌های نوظهور در این حوزه تعریف شود. راهی که ما را از تجربه دیگران (و برعکس) بهره‌مند می‌کند.

 . پوریا ناظمی، روزنامه‌نگار علمی، مدرس و مروج نجوم  .


دانش فضایی مطالعه این مطالب را نیز به شما توصیه می‌کند:
  
...سفر پوریا ناظمی٬ روزنامه‌نگار ایرانی به فضا
  
...پنج فضانورد در برابر پرسشهای ایرانی
  
..."مریخ۵۰۰"، فضانوردانی که سفر به مریخ را شبیه‌سازی می‌کنند

زندگی در فضا   فضانورد   روبونات   سفرهای سرنشین‌دار   پوریا ناظمی   

کلیدواژه‌ها:

ارسال به بالاترین  ارسال به دنباله  ارسال به فیس‌بوک  ارسال به دلیشز  ارسال به گوگل بوکمارک  ارسال به گوگل باز  ارسال به کلوب دات کام  


آخرین مطالب منتشر شده در دانش فضایی

چند مطلب تصادفی از دانش فضایی

نظر شما چیست؟                         
 
*  نام و نام خانوادگی
*  پست الکترونیک
(نمایش داده نخواهد شد)
آدرس وبگاه

دانش فضایی همواره آماده پاسخگویی به پرسش‌های شما درباره مقالات منتشر شده٬ است .

شما همچنین می‌توانید با استفاده از این فرم اطلاعات تکمیلی خود را درباره این مطلب با سایر خوانندگان دانش فضایی به اشتراک بگذارید.

 

صفحه نخست

رویدادهای فضایی

مقاله‌های علمی

مراكز فضایی دنیا

اینترنت و فضا

ارتباط با ما

درباره دانش فضایی

انوشه انصاری

ایران در فضا

رادیو دانش فضایی

تلویزیون دانش فضایی



آخرین مطلب:

 

RSS Feed

با عضو شدن در لیست علاقمندان دانش فضایی، اولین کسی باشید که مطالب این وب‌سایت را می‌خوانید٬ می‌بینید یا می‌شنوید:

::  عضو شوید  ::


دوست دانش فضایی شوید

فیدبرنر دانش فضایی دانش فضایی در توییتر دانش فضایی در فیس‌بوک دانش فضایی در فرندفا دانش فضایی در پیغامک 

تبلیغات
موسسه طبیعت آسمان شب٬ فروشنده انواع تلسکوپ و دوربین دوچشمی٬ میکروسکوپ٬ لوازم عکاسی٬ سه پایه و مقر٬٬ کتاب و پوستر و طراح و سازنده انواع رصدخانه و آسمان نما
خرید و فروش انواع تلسکوپ
 

 

معرفی یک کتاب فضایی
معاهدات و اصول فضای ماورای جو سازمان ملل متحد
معاهدات و اصول ماورای جو سازمان ملل متحد

 

دانشنامه فضایی٬ سازمان فضایی ایران
مجله نجوم
پارس اسکای

آویا٬ پایگاه اطلاع‌رسانی هوافضای ایران

نظر خود را درباره دانش فضایی به آلکسا بگویید

قطار وبگردی

ايروشاپ٬ اولين فروشگاه اينترنتي تخصصي مهندسي هوافضا

پرسش و پاسخ‌های کانوت

صفحه نخست   .  درباره دانش فضایی   .  نقشه سايت   .  تماس با دانش فضایی  انوشه انصاری٬ بانوی ایرانی در فضا

 برداشت از مطالب وب‌سايت   دانش فضایی  به شرط ذكر منبع و ايجاد لينك به صفحه مطلب مورد نظر،  آزاد است